Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΕΙ ΤΑ ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ

Μέχρι τώρα, η μελέτη των κουνουπιών στο εργαστήριο γινόταν σε σταθερή θερμοκρασία 27° και επίπεδο υγρασίας 80%. Η Maria Luísa Simões, καθηγήτρια πειραματικής ανοσολογίας, αναπαρήγαγε στο εργαστήριό της στο 'Ινστιτούτο Τροπικής Ιατρικής την πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής με διαφορετικούς βαθμούς θερμοκρασίας και υγρασίας. Πρόκειται για μια παγκόσμια καινοτομία.

"Δημιουργήσαμε μια συσκευή στην οποία χρησιμοποιήσαμε μια ομάδα κουνουπιών που εκτέθηκαν σε κυμαινόμενες θερμοκρασίες και επίπεδα υγρασίας, με βάση τις τρέχουσες καιρικές συνθήκες στην Ανατολική Αφρική. "Στη συνέχεια, εκθέσαμε μια άλλη ομάδα κουνουπιών σε κυμαινόμενες θερμοκρασίες και επίπεδα υγρασίας, που αντιστοιχούσαν όμως στις προβλέψεις για την κλιματική αλλαγή στο τέλος του αιώνα, μεταξύ 2080 και 2100", συνεχίζει η Maria Luísa Simões.

Η καθηγήτρια πειραματικής ανοσολογίας και η ομάδα της παρατήρησαν διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων. Στην ομάδα που υποβλήθηκε στην κλιματική αλλαγή, η ερευνήτρια παρατήρησε ότι τα κουνούπια αναπτύχθηκαν πολύ πιο γρήγορα. "Αυτό σημαίνει ότι όταν τοποθετήσαμε τα αυγά των κουνουπιών σε αυτά τα δύο διαφορετικά περιβάλλοντα, την ομάδα κλιματικής αλλαγής και την ομάδα ελέγχου, τα κουνούπια που υποβλήθηκαν στην κλιματική αλλαγή έφτασαν στο στάδιο της ενηλικίωσης πολύ πιο γρήγορα, περίπου μιάμιση με δύο εβδομάδες νωρίτερα", εξήγησε η καθηγήτρια πειραματικής ανοσολογίας.

Τι σημαίνει αυτό στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής; "Με υψηλότερες θερμοκρασίες και υγρασία, πιθανώς θα έχουμε περισσότερα κουνούπια, επειδή ο κύκλος ανάπτυξής τους θα είναι ταχύτερος". Ο πληθυσμός των κουνουπιών θα μπορούσε επομένως να αυξηθεί σημαντικά. "Θα περάσουν από το αυγό στο ενήλικο πιο γρήγορα και στη συνέχεια θα ξεκινήσουν μια νέα γενιά. Επομένως, ο πληθυσμός των κουνουπιών θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά. Αυτή είναι μια σημαντική παρατήρηση", εξηγεί η Maria Luísa Simões.

Το Anopheles stephensi, η επιστημονική ονομασία αυτού του κουνουπιού που μεταφέρει την ελονοσία, κατάγεται από τη Νότια Ασία και σήμερα εξαπλώνεται στην Αφρική. Ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές, το είδος αυτό αποτελεί απειλή για την μάχη κατά της ελονοσίας και θα μπορούσε να οδηγήσει σε επιδημίες που είναι πιο δύσκολο να ελεγχθούν σε πυκνοκατοικημένες πόλεις.

Αυτή η νέα προσέγγιση παρατήρησης μας επέτρεψε επίσης να κατανοήσουμε ότι οι θερμότερες και υγρότερες συνθήκες ενισχύουν τη βασική ανοσία των κουνουπιών πριν από τη μόλυνση και αυξάνουν τις πιθανότητες επιβίωσής τους μετά τη μόλυνση. Με άλλα λόγια, το κλίμα επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τα κουνούπια διαμορφώνουν γενετικά την άμυνά τους κατά των παρασίτων της ελονοσίας.

"Αυτά τα κουνούπια, υπό την επίδραση της κλιματικής αλλαγής, όταν μολύνονται με παράσιτα ελονοσίας, θα αμύνονται πολύ πιο γρήγορα", εξηγεί η Maria Luísa Simões. "Έτσι, έχουν ένα ενισχυμένο έμφυτο σύστημα, ενεργοποιημένα γονίδια, αλλά όταν τα μολύναμε με βακτήρια, στην πραγματικότητα επαναπρογραμμάτισαν το έμφυτο ανοσοποιητικό τους σύστημα".

Η ερευνήτρια συνεχίζει: "Έχουμε λοιπόν δύο σενάρια εδώ. Χωρίς λοίμωξη, ενεργοποιείται η έμφυτη ανοσία. Μπορούν να σκοτώσουν περισσότερα παράσιτα της ελονοσίας. Αλλά ίσως με βακτηριακή λοίμωξη, η έμφυτη ανοσία τους μειώνεται. Και αν μολυνθούν με παράσιτα ελονοσίας, μπορεί να πεθάνουν πιο γρήγορα. Έτσι, εδώ έχουμε διαφορετικά αποτελέσματα ανάλογα με τον τύπο της λοίμωξης".

Ένα από τα βασικά ευρήματα της μελέτης είναι ότι τα κουμπιά "on" και "off" των γενετικά τροποποιημένων κουνουπιών είναι ευαίσθητα στις κλιματικές μεταβολές. Τα γενετικά τροποποιημένα κουνούπια με τροποποιημένο γονιδίωμα αποτελούν ένα πολλά υποσχόμενο εργαλείο για την καταπολέμηση των ασθενειών. Το γεγονός όμως ότι οι ενσωματωμένοι γενετικοί διακόπτες τους είναι ευαίσθητοι στη θερμοκρασία και την υγρασία σημαίνει ότι η λειτουργία τους μπορεί να εξαρτάται από το περιβάλλον.

Τα γενετικά τροποποιημένα κουνούπια έχουν ενισχυμένη έμφυτη ανοσία. Ως εκ τούτου, θα εκφράζουν περισσότερα από τα γονίδια που καταπολεμούν τα παράσιτα της ελονοσίας. Έτσι, όταν τα παράσιτα της ελονοσίας μολύνουν τα κουνούπια, αυτά τα γονίδια ρυθμίζονται και θα καταπολεμήσουν το παράσιτο καλύτερα από τα κουνούπια που δεν είναι γενετικά τροποποιημένα.