ΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟ ΤΗΣ Ε/Κ ΠΛΕΥΡΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ

Έγγραφο έξι σελίδων που ετοίμασε η ε/κ πλευρά και που εξηγεί την πρόταση της για την αποκεντρωμένη ομοσπονδία αποκάλυψε σε δημοσίευμά της η «Καθημερινή» (Κύπρου). Στο έγγραφο αυτό παρουσιάζονται λεπτομέρειες προνοιών, γίνεται αναφορά στις αποφάσεις του κοινού ανακοινωθέντος της 11ης Φεβρουαρίου του 2014 και καταγράφονται έξι καθοδηγητικές προτάσεις για την εφαρμογή της, υπό την μορφή ερωτημάτων στα οποία η ε/κ πλευρά προσπαθεί να δώσει απαντήσεις.

Το εν λόγω έγγραφο, όπως αναφέρει, έχει ήδη αποσταλεί στα Ηνωμένα Έθνη, στην Ε.Ε., αλλά και στο Ηνωμένο Βασίλειο για μελέτη. Είχε συνταχθεί τον Απρίλιο του 2021, πριν από τη διάσκεψη στη Γενεύη δηλαδή, καθώς στόχος της κυβέρνησης ήταν να καμφθεί η εντύπωση που έχει καλλιεργηθεί στον διεθνή παράγοντα, ότι η ε/κ πλευρά δεν θέλει λύση.

Στόχος της αποκέντρωσης εξουσιών στην επανενωμένη Κύπρο, όπως επισημαίνεται, είναι να βελτιωθεί η λειτουργία, η αποτελεσματικότητα χωρίς ωστόσο να θέτει σε κίνδυνο τη λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας αλλά ούτε να οδηγεί σε μία λύση που θα καταρρεύσει, λόγω των αδιεξόδων και των προβλημάτων.

Όπως σημειώνεται η πρόταση στηρίζεται πλήρως στα ψηφίσματα και στις παραμέτρους των Ηνωμένων Εθνών, βασίζεται στο πλαίσιο της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας όπως έχει συμφωνηθεί στις συμφωνίες υψηλού επιπέδου το 1977 και το 1979. Η πρόταση όπως σημειώνεται σέβεται πλήρως τα έξι σημεία του πλαισίου Γκουτέρες ενώ παράλληλα ανταποκρίνεται πλήρως στην θέση των Τ/κ για την αποτελεσματική συμμετοχή. Στόχος της εν λόγω πρότασης όπως σημειώνεται είναι να απαντήσει στα εξής ζητήματα:

Υπάρχουν ήδη ομοσπονδιακές αρμοδιότητες που θα μπορούσαν να παραχωρηθούν στις ομόσπονδες πολιτείες; Στόχος κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων ήταν να καταγραφεί μία λίστα από ομοσπονδιακές αρμοδιότητες που είναι αναγκαίες για τη λειτουργικότητα του κράτους και για την διασφάλιση της ενότητας και της συνοχής, λαμβάνοντας υπόψη ότι το κατάλοιπο εξουσίας θα μεταφέρεται στις συνιστώντες πολιτείες. 

Σε αυτό το πλαίσιο κάποιες εξουσίες που βρίσκονται σήμερα στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα μπορούσαν να μεταφερθούν στις ομόσπονδες πολιτείες. Ποιες εκτελεστικές αρμοδιότητες θα μπορούσαν να παραχωρηθούν στις συνιστώσες πολιτείες;

«Η παραχώρηση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων είναι χαρακτηριστικό των ομοσπονδιακών συστημάτων, όπως στην Αυστρία και τη Γερμανία» αναφέρεται στο έγγραφο, υπογραμμίζοντας πως κάτι τέτοιο συμβαίνει σε ζητήματα που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος, την δημόσια υγεία, την κοινωνική πρόνοια, την οδική ασφάλεια και επαγγελματικούς συνδέσμους/οργανισμούς.

Στην περίπτωση της Κύπρου προτείνεται η εκχώρηση της προστασίας των αρχαιοτήτων, η πολιτιστική κληρονομιά, αδειοδότηση ανασκαφών, η διαχείριση των ταμείων της Ε.Ε, μετεωρολογία και περιβαλλοντική πολιτική περιλαμβανομένων και των κλιματικών αλλαγών.

Υπάρχουν εξουσίες που μπορεί να διαγραφούν από τη λίστα γιατί είναι αυτό-επεξηγηματικές; Βάσει του εγγράφου, δεν υπάρχει στην ουσία αναγκαιότητα να καταγράφονται τα αυτονόητα. Για τα ομοσπονδιακά κτίρια για παράδειγμα είναι δεδομένο πως υπεύθυνη είναι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και γι’ αυτό το λόγο θα μπορούσε να παραλειφθεί.

Υπάρχουν αρμοδιότητες που καταγράφονται ως ομοσπονδιακές και θα μπορούσαν να καταγραφούν στο σύνταγμα ή σε ομοσπονδιακούς νόμους; Το παράδειγμα που καταγράφεται είναι η προστασία του περιβάλλοντος στο Σύνταγμα για το οποίο μπορεί όπως σημειώνεται να εφαρμοστεί καλύτερα από κέντρα λήψης αποφάσεων στις συνιστώσες πολιτείες με την ύπαρξη συντονιστικών μηχανισμών που τόσο η κεντρική κυβέρνηση όσο και τα ομόσπονδα κρατίδια θα μπορούν να συμμετέχουν σε κοινή βάση.

Υπάρχουν συγκεκριμένες ευθύνες οι οποίες σε συμφωνία με «την αρχή της μη καταπάτησης» μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και των συνιστώσων πολιτειών θα μπορούσαν να οριστούν με τέτοιο τρόπο που η εφαρμογή αυτών των ευθυνών/αρμοδιοτήτων μεταξύ των δύο επιπέδων (κυβέρνηση-συνιστώσων πολιτειών) θα μπορούσε να είναι συμπληρωματική;

Για παράδειγμα έχει συμφωνηθεί πως η ναυτιλία θα είναι αρμοδιότητα της κεντρικής κυβέρνησης. Αυτό ωστόσο μπορεί να έχει ευρύτερη ερμηνεία. Για άλλους υπό-τομείς όπως τα λιμάνια ή οι παράκτιες δραστηριότητες μπορούν να παραχωρηθούν στις συνιστώσες πολιτείες. Αναφορά γίνεται και για τις αρχαιότητες ότι δηλαδή ανήκουν στις αρμοδιότητες της κεντρικής κυβέρνησης ωστόσο θα μπορούσε παράλληλα να αποτελεί ευθύνη των συνιστώσων πολιτειών η διατήρηση και η προστασία αρχαιολογικών μνημείων και η οργάνωση επισκέψεων σε αυτά. 

Στις προτάσεις της κυβέρνησης περιλαμβάνεται και η διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων που βρίσκονται στην αρμοδιότητα της κεντρικής κυβέρνησης αλλά θα μπορούσε να αποτελεί ευθύνη και των συνιστώντων κρατιδίων η διαχείρισή τους.Μεγάλο πάντως ενδιαφέρον παρουσιάζει στο έγγραφο το ζήτημα των ιδρυμάτων των αρχών και των σωμάτων, τα οποία βάσει της σημερινής δομής του κράτους αγγίζουν τους 144. 

Βάσει της πρότασης, μεγάλο κομμάτι από τους 144 μπορεί να είναι ευθύνη των ομόσπονδων πολιτειών. Η πρόταση προνοεί τη δημιουργία τριμελών συντονιστικών σωμάτων (θα ονομάζονται Εθνικές ή Κυπριακές αντιπροσωπείες) με ισότιμη συμμετοχή εκπροσώπων, έναν από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και έναν από κάθε συνιστώσα πολιτεία.