ΣΕΝΑΡΙΟ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΕΞΑΓΩΓΗ ΚΡΙΣΗΣ» ΤΟΥ ΕΡΝΤΟΓΑΝ

 

Φόβους «εξαγωγής» της οικονομικής κρίσης που μαστίζει την Τουρκία διατυπώνουν σημαίνοντες κύκλοι στην έδρα της Ε.Ε, οι οποίοι, όπως πληροφορείται εκφράζουν ανησυχία ότι

Ο Ταγίπ Ερντογάν ενδέχεται να επιλέξει «πορεία σύγκρουσης» για αποπροσανατολισμό της κοινωνίας των Τούρκων πολιτών από τα τεράστια οικονομικά προβλήματα της χώρας του, την πορεία ελεύθερης πτώσης της τουρκικής λίρας και τον καλπασμό του πληθωρισμού. 

Οι ίδιοι κύκλοι αξιοποιούν μάλιστα το ενδεχόμενο «εξαγωγής κρίσης», επαναφέροντας την ανάγκη οικονομικής στήριξης της Άγκυρας διά της αναβάθμισης της Τελωνειακής Ένωσης, στην οποία εμμένει και η Κομισιόν, παρά το γεγονός ότι θίγονται ζωτικά συμφέροντα ενός κράτους-μέλους, της Κυπριακής Δημοκρατίας. 

Συναφείς πληροφορίες αναφέρουν ότι η Κομισιόν παρακολουθεί πολύ στενά τις εξελίξεις στο μέτωπο της τουρκικής οικονομίας και δεν είναι προφανώς τυχαίο ότι:

Ο αρμόδιος Επίτροπος Διεύρυνσης, Γιοχάνες Χαν, είχε προειδοποιήσει ότι τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Τουρκία θα μπορούσαν να αποτελέσουν «απειλή» για την Ε.Ε., δήλωση η οποία έγινε στο πλαίσιο τοποθέτησης ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στα τέλη Απριλίου. 

Με βάση μάλιστα αυτή την ενδεχόμενη «απειλή», ο κ. Χαν επιχειρηματολόγησε υπέρ της πρότασης της Κομισιόν για αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης της Τουρκίας. 

Κατέστησε σαφές ότι βρίσκεται στο τραπέζι των κρατών-μελών και ότι δεν πρόκειται να αποσυρθεί, δημιουργώντας παράλληλα την εντύπωση ότι τείνει να καταστεί άτυπα μια εναλλακτική σχέση, υποκατάστασης της ανενεργούς ενταξιακής διαδικασίας της Τουρκίας.

Συγκλίνουσες πληροφορίες αναφέρουν ότι τις τελευταίες βδομάδες, η ανησυχία των Βρυξελλών για την οικονομική κατάσταση που επικρατεί στην Τουρκία «έχει ενισχυθεί», για επτά κυρίως λόγους:

1.Ο πληθωρισμός έφτασε στο 15,39% τον Ιούνιο, ποσοστό που αποτελεί αρνητικό ρεκόρ 15ετίας, από το 2003, με αποτέλεσμα οι τιμές στα βασικά αγαθά να βρίσκονται στα ύψη. Υπολογίζεται μάλιστα ότι ο πληθωρισμός έχει σπάσει το φράγμα του 16% τον Ιούλιο... 

2.Η τουρκική λίρα βρίσκεται σε πορεία ελεύθερης πτώσης έναντι του αμερικανικού δολαρίου, ξεπερνώντας το φράγμα «5 προς 1» (η κατάσταση έγινε ακόμη πιο δυσχερής συνεπεία και της διαμάχης ΗΠΑ-Τουρκίας στην υπόθεση του πάστορα Άντριου Μπράνσον, καθώς και των πρώτων κυρώσεων που ανακοινώθηκαν από την Ουάσινγκτον). 

3.Τρεις οίκοι αξιολόγησης πιστωληπτικής ικανότητας, Fitch, Moody’s, Standard & Poor’s, υποβάθμισαν το τελευταίο διάστημα περαιτέρω την πιστοληπτική ικανότητα της Τουρκίας από BB+ σε BB, βαθμίδα που ανήκει στην κατηγορία «σκουπιδιών». 

Σημειώνεται ότι ο οίκος Fitch υποβάθμισε 24 χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της Τουρκίας, καθιστώντας μάλιστα σαφές ότι τρεις τράπεζες, περιλαμβανομένης της Is Bank που ίδρυσε ο Κεμάλ Ατατούρκ, βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού. 

4.Η τουρκική οικονομία κινδυνεύει να υποστεί ασφυξία, καθώς οι πλείστες επιχειρήσεις έχουν δάνεια σε ξένο νόμισμα και δεδομένης της συνεχιζόμενης πτώσης της τουρκικής λίρας, τα δάνεια, που ανέρχονται σε αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ, θα πρέπει να τύχουν αναδιάρθρωσης.  

5.Ως αποτέλεσμα της νίκης Ερντογάν στις εκλογές της 24ης Ιουνίου και των «μεταρρυθμίσεων» που έχει επιβάλει ο Πρόεδρος της Τουρκίας, διαθέτει πλέον το προνόμιο διορισμού (σ.σ και επισήμως) του επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη χάραξη της νομισματικής πολιτικής αλλά και για τον «εποπτικό έλεγχο» που οφείλει να ασκεί η Κεντρική Τράπεζα.  

6.Τα πράγματα έγιναν ακόμη χειρότερα, καθώς ο  κ. Ερντογάν φρέναρε το ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων, κάτι που θεωρείτο ως η συνταγή χαλιναγώγησης του πληθωρισμού και είχε επισημανθεί ως λύση ανάγκης από τις αγορές. 

7.Στο τιμόνι του υπουργείου Οικονομικών της Τουρκίας βρίσκεται πλέον ο γαμπρός του Ερντογάν, Μπεράτ Αλμπαϊράκ, ο οποίος δεν φημίζεται για τις ικανότητές του να διαχειριστεί την κατάσταση, σε αντίθεση με τον προκάτοχό του Μεχμέτ Σιμσέκ, ο οποίος όμως βρέθηκε εκτός κυβερνητικού σχήματος. 

Υπενθυμίζεται ότι, ο κ. Αλμπαϊράκ διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στο φαγοπότι που στήθηκε στα κατεχόμενα, με την ανάληψη έργων από εταιρείες φίλων του Προέδρου της Τουρκίας. 

Σε όλα αυτά που ανησυχούν τις Βρυξέλλες, δηλαδή το μείγμα της τραγικής κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει η τουρκική οικονομία σε συνδυασμό με τις εξίσου τραγικές επιλογές και κινήσεις Ερντογάν.

Εδώ θα πρέπει να προστεθεί και η εσωτερική κατάσταση στην Τουρκία, η απόλυτη κατάλυση του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Διεθνείς οργανισμοί, περιλαμβανομένης της Ε.Ε., επισημαίνουν ότι:Δεν υπάρχει πλέον διαχωρισμός εξουσιών και ότι ο Ερντογάν, μέσω των «μεταρρυθμίσεων» που επέβαλε, ελέγχει πλήρως και τη «Δικαιοσύνη», που έχει χάσει κάθε ίχνος ανεξαρτησίας. 

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η Δικαιοσύνη στην Τουρκία απονέμεται στη βάση πολιτικών σκοπιμοτήτων, κάτι που προκύπτει ευθέως και στην περίπτωση κράτησης των δύο Ελλήνων στρατιωτικών, άνευ λόγου και αιτίας. 

Τα πρόσφατα Συμπεράσματα του Συμβουλίου επισημαίνουν ότι «η επιδείνωση της ανεξαρτησίας και λειτουργίας της Δικαιοσύνης δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, όπως ούτε οι συνεχιζόμενες απαγορεύσεις, κρατήσεις, φυλακίσεις και άλλα μέτρα.

Όπου στοχοποιούν δημοσιογράφους, ακαδημαϊκούς, μέλη πολιτικών κομμάτων, περιλαμβανομένων βουλευτών, υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χρηστών μέσων κοινωνικής δικτύωσης και άλλων, που ασκούν τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες τους». 

Δέλεαρ τα οικονομικά οφέλη 
Η πρόσφατη θέση του Συμβουλίου ότι υπό τις παρούσες συνθήκες «δεν μπορεί να προβλεφθεί άλλη εργασία προς την κατεύθυνση του εκμοντερνισμού (σ.σ αναβάθμισης) της Τελωνειακής Ένωσης Ε.Ε.-Τουρκίας» δεν φαίνεται να πτοεί την Κομισιόν. 

Ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ και η ομάδα του όχι μόνο δεν προσανατολίζονται στην απόσυρση της πρότασης που έχουν υποβάλει για αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης της Τουρκίας, αλλά προτάσσουν τα οικονομικά οφέλη που θα προκύψουν για όλες τις πλευρές, προκειμένου να πειθαναγκάσουν τα κράτη-μέλη να εγκρίνουν την έναρξη διαβουλεύσεων με την Άγκυρα. 

Σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις, ενδεχόμενη αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης θα οδηγήσει σε υπερδιπλασιασμό του ετήσιου όγκου εμπορικών συναλλαγών, Ε.Ε-Τουρκίας, από 140 δισεκατομμύρια ευρώ σε 300 δισεκατομμύρια. 

Στη πρότασή της για αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, η Κομισιόν δεν λαμβάνει υπόψη ότι η Άγκυρα δεν εφαρμόζει την εν λόγω σχέση στην υφιστάμενη, βασική της μορφή έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας και ότι διατηρεί κλειστά τα λιμάνια της στο κυπριακό εμπόριο. 

Οι προκλητικές διακρίσεις εις βάρος ενός κράτους-μέλους και το εμπάργκο που επιβάλλει με κάθε επισημότητα η Άγκυρα έναντι της Λευκωσίας δεν ενοχλούν την Κομισιόν που, αντί να επικεντρωθεί στη συμμόρφωση της Τουρκίας με τις ευρωπαϊκές της υποχρεώσεις, επιχειρεί να επιβραβεύσει το καθεστώς Ερντογάν εις βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. 

Κάθετο όχι από τη Λευκωσία

Σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο, η Λευκωσία έχει διαμηνύσει προς τις Βρυξέλλες, επανειλημμένα, ότι δεν πρόκειται να συγκατατεθεί στην αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης της Τουρκίας. 

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Κυπριακή Κυβέρνηση προβάλλει δύο βασικούς λόγους, οι οποίοι αποτρέπουν κάθε σκέψη για έγκριση της πρότασης που υπέβαλε η Κομισιόν, στοχεύοντας σε ικανοποίηση του τουρκικού αιτήματος:

1.Η Τουρκία αρνείται να εφαρμόσει την Τελωνειακή Ένωση στην υφιστάμενη, βασική της μορφή, έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας και συνεπώς δεν είναι δυνατόν να ζητείται από τη Λευκωσία να εγκρίνει αναβάθμιση της εν λόγω ευρωτουρκικής σχέσης. 

2.Η Άγκυρα μέσω δημόσιας δήλωσης, απόρροια απόφασης της Κυβέρνησης της χώρας (δημοσιεύθηκε στην επίσημη εφημερίδα), κατέστησε σαφές ότι δεν πρόκειται να εφαρμόσει την Τελωνειακή Ένωση έναντι στην Κυπριακή Δημοκρατία, διατηρώντας κλειστά τα λιμάνια της και επιβάλλοντας εμπάργκο στο εμπόριο από την Κύπρο. 

Οι θέσεις της Άγκυρας αναπαράγονται και σε επιστολές προς την Κομισιόν αλλά και προς το Συμβούλιο, κάτι ωστόσο που δυστυχώς δεν εμποδίζει την ομάδα Γιούνκερ να επιχειρεί να επιβραβεύσει το καθεστώς Ερντογάν εις βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σημειώνεται ότι η Λευκωσία επανέλαβε την άρνησή της να συγκατατεθεί στην αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης κατά την πρόσφατη συζήτηση των Συμπερασμάτων, ενώπιον της Επιτροπής Μονίμων Αντιπροσώπων, COREPER. Ο ΥΠΕΞ, Νίκος Χριστοδουλίδης, ζήτησε μάλιστα από τη ΜΑΕΕ να επιδιώξει διασύνδεση της αναφοράς.

Σύμφωνα με την οποία η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας βρίσκεται σε τέλμα, με την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, κάτι που ενσωματώθηκε στα Συμπεράσματα και ικανοποιεί την Κυπριακή Κυβέρνηση.  

Σύμφωνα με πληροφορίες  κατά τη συζήτηση στην COREPER, ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος, πρέσβης Νίκος Αιμιλίου, επεσήμανε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα αντικρούσει οποιαδήποτε προσπάθεια αναβάθμισης της Τελωνειακής Ένωσης της Τουρκίας, με όλα τα πολιτικά και νομικά μέσα που διαθέτει. 

Θα επιβιώσει ο νεοσουλτάνος;
Η τραγική οικονομική κατάσταση της Τουρκίας σε συνδυασμό με την κατάλυση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων προκαλούν ερωτηματικά σε κοινοτικούς κύκλους κατά πόσον ο Ταγίπ Ερντογάν θα κατορθώσει να επιβιώσει. 

Επί της ουσίας και εάν η οικονομική κατάσταση δεν βελτιωθεί τάχιστα, εκτιμάται ότι ο σουλτάνος θα αναγκασθεί να προσφύγει σε βοήθεια, ενδεχομένως στο ΔΝΤ. 

Οι ίδιοι κύκλοι στην έδρα της Ε.Ε. υποστηρίζουν ότι το πολιτικό μέλλον του κ. Ερντογάν εξαρτάται απόλυτα από τις κινήσεις που θα κάνει στο μέτωπο της οικονομίας, αλλά και από την «ευελιξία» που θα πρέπει να επιδείξει για βελτίωση των σχέσεων με τις ΗΠΑ.