ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ

Η σεξουαλικότητα έχει πρώτα από όλα μία καθαρά οργανική διάσταση που διακρίνει σωματικά τα δύο φύλα σε αρσενικό και θηλυκό (άνδρα-γυναίκα) με απόλυτο θα λέγαμε τρόπο. Ή διαφορά αυτή εκφράζεται κατά βάση σε επίπεδο χρωματοσωμάτων. Διαθέτουν, ως γνωστό, και τα δύο φύλα 23 ζεύγη χρωματοσωμάτων, με την καθοριστική διαφορά, ότι στον άνδρα το τελευταίο ζεύγος είναι Χ/Ψ.

Ενώ στην γυναίκα αντίστοιχα είναι Χ/Χ. Η διαφορά αυτή στα χρωματοσώματα καθορίζει και τα διαφορετικά εξωτερικά χαρακτηριστικά  των δύο φύλων, επίσης  την ουσιώδη διαφορά στο αναπαραγωγικό τους σύστημα αλλά και μέσω των ορμονικών συστημάτων επιδρά και στην έκφραση του δεύτερου σκέλους της σεξουαλικότητας που είναι η ψυχική και ψυχολογική διάστασή της. 

Εκείνο που πρέπει πάντα να έχομε κατά νουν είναι ότι τόσο το οργανικό όσο και το ψυχικό κομμάτι της σεξουαλικότητας συνυπάρχουν και συνεκφαίνονται διότι ο άνθρωπος έχει ενότητα σώματος και ψυχής και  οποιαδήποτε προσπάθεια διαχωρισμού θα οδηγούσε σε πλάνη.

Έτσι η έλξη που δημιουργείται ανάμεσα στα δύο φύλα από την γέννηση ακόμα και μορφοποιείται πιο έκδηλα  στην εφηβεία και ολοκληρώνεται μετά από αυτήν, είναι ένα φυσικά εξελισσόμενο στοιχείο της ανθρώπινης ύπαρξης. Όταν όμως μιλάμε για την ψυχική διάσταση της ανθρώπινης σεξουαλικότητας, συνειρμικά το μυαλό μας πηγαίνει στον Βιεννέζο νευροφυσιολόγο.

Που πρώτος διατύπωσε μια ολοκληρωμένη θεωρία πρωτοποριακή οφείλουμε να πούμε- τον Σίγμουντ Φρόιντ, ιδρυτή σοβαρού ρεύματος και  σχολής και ο οποίος  επέδρασε βαθύτατα στην ψυχολογική και ψυχιατρική σκέψη, ώστε ακόμη και σήμερα οι ψυχολόγοι και οι ψυχίατροι να χαρακτηρίζονται σαν «φροϋδικοί»   ή «μη φροϋδικοί». 

Ο Φρόιντ μελετώντας ασθενείς (και εδώ ακριβώς είναι ένα τα αδύνατα σημεία του) κυρίως νευρωσικούς, διεπίστωσε ότι ουσιαστικό στοιχείο της διαταραχής τους ήταν τραύματα και συγκρούσεις που είχαν σχέση με την σεξουαλική σφαίρα. 

Έτσι κατέληξε στην θεωρία της λίμπιντο (libido) που δεν είναι απλά το σεξουαλικό ένστικτο αλλά ένα ευρύτερο, θα λέγαμε, ένστικτο που σχετίζεται με την διαιώνιση του είδους αλλά και την διατήρηση της ζωής γενικότερα και κινεί εν πολλοίς τις ανθρώπινες ενέργειες. 

Ας σημειωθεί ότι ο Φρόιντ όντας βαθύς γνώστης της αρχαίας φιλοσοφίας και μυθολογίας χρησιμοποίησε πρόσωπα και γεγονότα σχετιζόμενα με την αρχαία μυθολογία και ιστορία (όπως Οιδιπόδειο σύμπλεγμα, σύμπλεγμα της Ηλέκτρας κ.λ.π) έτσι και η λέξη λίμπιντο προέρχεται από μια ονομασία της θεάς Αφροδίτης την ‘’Λιβιδώ’’  και εξ αυτού. προέρχεται το λατινικό libido που σημαίνει πόθος-επιθυμία.

Δυστυχώς οι απόψεις του Φρόιντ και των συνεργατών του όχι μόνο παρερμηνεύτηκαν αλλά απετέλεσαν και πεδίο συγκρούσεως με την χριστιανική θεώρηση της σεξουαλικότητας. Το κύριο σημείο συγκρούσεως, για να γίνω πιο σαφής, βρίσκεται στον κατά τον Φρόιντ μηχανισμό απώθησης  της λίμπιντο.  Αν όμως δούμε ενδελεχέστερα  την άποψη της Φροϋδικής σχολής θα διαπιστώσουμε ότι κατά βάση δεν υπάρχει σύγκρουση. 

Υποστηρίζει λοιπόν η Φροϋδική άποψη ότι οι ανικανοποίητες σεξουαλικές επιθυμίες απωθούνται από το συνειδητό στο ασυνείδητο, ασκώντας πάντα πιέσεις για να  βγουν στην επιφάνεια.Αυτή η σύγκρουση οδηγεί στην παθολογική οντότητα που λέγεται νεύρωση με κύρια εκδήλωση το άγχος και τα συνεπακόλουθά του συμπτώματα. 

Επιπόλαια κρίνοντας κάποιος θα μπορούσε να πει ότι η εγκράτεια ουσιαστικό στοιχείο της χριστιανικής ζωής- οδηγεί, με την μη ελεύθερη ανά πάσα στιγμή έκφραση της σεξουαλικότητας, σε νευρώσεις.Αυτό όπως είπαμε είναι συμπέρασμα  επιπόλαιο και σπεύδει να το ανατρέψει ο ίδιος ο Φρόιντ με την διατύπωση ενός άλλου μηχανισμού αντιρροπιστικού σε αυτόν της απώθησης, που τον ονόμασε εξιδανίκευση 

Σύμφωνα με αυτήν την διεργασία, η λίμπιντο μπορεί συνειδητά να διοχετευτεί σε πράξεις ανώτερες και δημιουργικές τόσο προσωπικά όσο και κοινωνικά. Αυτό δε μας δίδει αφορμή να δούμε εν ολιγοις την θέση της σεξουαλικότητας στο Ορθόδοξο βίωμα.

Σεξουαλικότητα και Ορθόδοξο βίωμα

Η σεξουαλικότητα και η σεξουαλική συμπεριφορά με την σημερινή της μορφή αποτελεί αναμφίβολα μεταπτωτικό φαινόμενο. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι προπτωτικοί γενάρχες μας δεν είχαν φύλα. Αντίθετα είναι σαφές ότι ‘’άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς ο Θεός’’ αλλά παράλληλα και ‘’κατ’ εικόνα Θεού εποιήθησαν’’ . Έτσι η αμοιβαία έλξη μεταξύ τους υπήρχε με την διαφορά ότι αποτελούσε μόνο πνευματική έκφραση της μεταξύ τους αγάπης –που είναι στοιχείο του κατ’ εικόνα- και δεσμός ενότητας μεταξύ τους. 

Με την πτώση του ανθρώπου και την συνεπακόλουθη αμαύρωση  και διαστροφή του κατ’ εικόνα εισερχόμαστε στον κόσμο των ενστίκτων, τα οποία είναι και αυτά δώρα του Θεού για να μπορέσει ο άνθρωπος να ανταπεξέλθει την νέα σκληρή πραγματικότητα του μεταπτωτικού κόσμου. Τα ένστικτα και φυσικά και η σεξουαλικότητα είναι  μέρος των ‘’δερματίνων χιτώνων’’  με τους οποίους έντυσε ο Θεός τους πρωτοπλάστους με την έξοδό τους από τον Παράδεισο.

Στο μέτρο λοιπόν που ο μεταπτωτικός άνθρωπος εντός της Εκκλησίας  αγωνίζεται για την κάθαρση του αμαυρωμένου ‘’κατ΄ εικόναν’’  και την πορεία προς την θέωση, σε αυτό λοιπόν τον σκοπό οφείλει να συντείνει και να συμβάλει η σεξουαλικότητα.  Εντός της Εκκλησίας οι σχέσεις των δύο φύλων δεν οδηγούν σε μα απλή επικοινωνία –πράγμα επιφανειακό- αλλά σε κοινωνία προσώπων  που ζουν μαζύ το μυστήριο της σωτηρίας. 

Αυτή λοιπόν την κοινωνία των προσώπων, μια σχέση αγάπης βαθειά και ουσιαστική υπηρετεί η σεξουαλικότητα. Υπό αυτό το πρίσμα θεωρούμενη και  εκφραζόμενη μέσα στο μυστήριο του γάμου δεν είναι παρακινδυνευμένο να πούμε αποτελεί στοιχείο που προάγει  Την κατά Θεόν ζωή. Κάθε άλλη έκφρασή της φοβούμαι ότι όχι μόνο δεν προάγει το ανθρώπινο πρόσωπο αλλά οδηγεί σε τραγικά αδιέξοδα διαταραχών τόσο της ψυχικής όσο και της σωματικής υγείας, για να έλθω στο τρίτο ερώτημα

Σεξουαλικότητα και ψυχική υγεία

Το βασικό ερώτημα που λογικά απασχολεί τον ορθόδοξο νέο είναι :συμβάλει   η εγκράτεια και  ο γάμος στην ψυχική υγεία; Διευκρινιστικά υπό τον όρο ψυχική υγεία και ψυχική νόσος δεχόμαστε αυτόν που έχει υιοθετήσει η σύγχρονη ψυχιατρική επιστήμη.

Δυστυχώς στον Ορθόδοξο χώρο λίγη έρευνα έχει γίνει ώστε να έχομε σαφή επιστημονικά συμπεράσματα στο ζήτημα αυτό, όχι τόσο για να πείσουμε τους συνειδητούς  χριστιανούς για τις επιλογές και την στάση ζωής τους, όσο να αποδείξουμε με τεκμήρια ότι αυτή η στάση ζωής προάγει την ψυχική υγεία. 

Σποραδικές μελέτες σε μοναχούς και μοναχές στον ορθόδοξο χώρο έχει καταδείξει ότι η επίπτωση (συχνότητα) ψυχικών νόσων –διαγνωσμένων και υπό αγωγή- μεταξύ των μοναχών κινείται κάτω από 50% συγκρινόμενη με τον γενικό πληθυσμό. Το δε ~75% όσων εκ των μοναχών έχουν τέτοια προβλήματα, τα είχαν ήδη πριν την προσέλευσή τους στον μοναχισμό.

Πολύ μεγαλύτερες ερευνητικές σειρές έχουν γίνει μεταξύ των καθολικών μοναχών και ιερέων (με δεδομένη την υποχρεωτική αγαμία όλου του κλήρου στην Καθολική Εκκλησία) οι οποίες καταδεικνύουν την μειωμένη συχνότητα ψυχικών νόσων και χρήσεως ψυχοφαρμάκων, στις ομάδες αυτές σε σχέση με το λοιπό κοινωνικό σύνολο.

Συμπερασματικά  η εγκράτεια σαν συνειδητή προσωπική επιλογή   –μη επιβεβλημένη έξωθεν- όχι μόνο δεν αποτελεί πρόβλημα για την ψυχική υγεία  αλλά σύμφωνα και με τις μελέτες που προαναφέραμε αποτελεί παράγοντα προαγωγής της.

Σε ότι αφορά τον γάμο και την εντός αυτού έκφραση της σεξουαλικότητας  τα πράγματα είναι ιδιαίτερα σαφή. Υπάρχουν πάρα πολλές μελέτες σχετικά με την επίπτωση των ψυχικών νόσων σε εγγάμους και μη εγγάμους που έχουν σεξουαλικές σχέσεις. Ενδεικτικά θα αναφέρω μελέτη που αφορά την περίοδο 2002-2006 και άτομα ηλικίας 25-45 ετών.

Όπου η επίπτωση της ψυχικής νόσου είχε την εξής κατανομή: α) οι έγγαμοι χωρίς εξωσυζυγική δραστηριότητα  είχαν το μικρότερο ποσοστό (<5%), αντίθετα οι έγγαμοι με εξωσυζυγική δραστηριότητα καθώς και συμβιούντες μη έγγαμοι είχαν ποσοστό >7%, ενώ οι άγαμοι που είχαν σεξουαλικές σχέσεις εμφανίζουν το υψηλότερο ποσοστό >8,5%.

Εύστοχα θα μπορούσε κάποιος να παρατηρήσει ότι δεν χρειάζονται μελέτες για να αποδείξουν την ορθότητα των όσων η Εκκλησία μας πρεσβεύει και κηρύττει υπό το πνεύμα του Ευαγγελίου. Πλην όμως  δεν είναι άσκοπο να τονίζουμε σε όσους δυσπιστούν ή αμφισβητούν  ότι δεν υπάρχει δυσαρμονία, επιστημονικά τεκμηριωμένη,  μεταξύ αυτού του τρόπου ζωής και της διατήρησης της ψυχικής υγείας. Θα ήταν όμως ατελής η διεξαγωγή του θέματός μας αν δεν συσχετίσομε την σεξουαλικότητα με την σωματική υγεία.

Σεξουαλικότητα και σωματική υγεία

Προσεγγίζοντας πρακτικά το θέμα θα αναφερθούμε σε δύο κατηγορίες νόσων που σχετίζονται με την σεξουαλική δραστηριότητα διαλύοντας παράλληλα ορισμένους μύθους που κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί. Αρχικά πρέπει να ομολογήσομε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να συσχετίζουν την σεξουαλική συμπεριφορά με την, εκτός του γεννητικού συστήματος, εμφάνιση γενικευμένων νόσων π.χ καρδιαγγειακών, μεταβολικών ή νεοπλασματικών (καρκινικών).

Πρώτη κατηγορία νόσων είναι η σχετιζόμενη με το αναπαραγωγικό σύστημα του άνδρα και της γυναίκας. Οι νόσοι του προστάτη στον άνδρα και κυρίως το αδένωμα (καλοήθης όγκος) αλλά και ο συνεχώς αυξανόμενος καρκίνος του προστάτη, είχε διατυπωθεί η άποψη ότι είναι συχνότερα στους άνδρες χωρίς σεξουαλική δραστηριότητα. 

Αυτή η άποψη με πολλές σύγχρονες αναδρομικές μελέτες έχει πλήρως καταρριφθεί, θεωρώντας πλέον ότι η εμφάνιση των νόσων αυτών δεν είναι συχνότερη στους μη δραστήριους αλλά αντίθετα φαίνεται να είναι συχνότερη στους σεξουαλικά υπερδραστήριους. 

Οι λοιπές νόσοι των άλλων οργάνων του αναπαραγωγικού συστήματος του άρρενος, με κύριες τις φλεγμονές (επιδιδυμίτιδες, ορχίτιδες κ.ά)  φαίνεται να είναι συχνότερες στους άνδρες με συχνή εναλλαγή σεξουαλικών συντρόφων. Ακόμη και η συνεχώς αυξανόμενη προστατίτιδα (φλεγμονή του προστάτη) φαίνεται να είναι συχνότερη στην κατηγορία αυτή.

Όσον αφορά την γυναίκα τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα διότι παράλληλα με την σεξουαλική δραστηριότητα υπάρχει και η μητρότητα, η οποία επιβάλλει της δικές αλλαγές στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα. 

Πάντως από όσο οι μελέτες καταδεικνύουν καμιά νόσος του γυναικείων γεννητικών οργάνων δεν σχετίζεται με την σεξουαλική αποχή. Αντίθετα οι φλεγμονές και κυρίως ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας σχετίζονται άμεσα με την σεξουαλική δραστηριότητα. Ενδεικτικά ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας (για τον οποίο πρόσφατα ανακαλύφθηκε προληπτικό εμβόλιο) που πλήττει τον γυναικείο πληθυσμό είναι μηδενικός στις γυναίκες που δεν είχαν σεξουαλική επαφή. 

Η δε άποψη ότι ο καρκίνος του μαστού είναι συχνότερος σε άγαμες γυναίκες έχει εγκαταλειφθεί, θεωρώντας κατά βάση την κληρονομικότητα σαν τον πλέον επιβαρυντικό παράγοντα.  Τέλος η πλέον σχετιζόμενη με την σεξουαλικότητα κατηγορία ασθενειών είναι τα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα (Σ.Μ.Ν.), όπου τα πράγματα είναι ανησυχητικά.

Τα Σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα είναι λοιμώξεις που προκαλούνται από μικροοργανισμούς όπως τα βακτηρίδια (π.χ. γονόρροια, αφροδίσιο λεμφοκοκκίωμα) ρικέτσιες (σύφιλη)  ιοί (AIDS, ηπατίτιδα Β και C, κονδυλώματα, έρπης) και χλαμύδια. Η μετάδοσή τους γίνεται από άνθρωπο σε άνθρωπο δια μέσου της σεξουαλικής δραστηριότητας. 

Τα Σ.Μ.Ν. αποτελούν σημαντικό πρόβλημα για την δημόσια υγεία τόσο στις βιομηχανοποιημένες (‘’ανεπτυγμένες’’) όσο και στις υπό ανάπτυξη χώρες. Οι στατιστικές ανά τον κόσμο εμφανίζουν ένα συνεχώς αυξανόμενο αριθμό κρουσμάτων. 

Είναι βέβαια εκτός των σκοπών της παρούσης να αναφερθούν λεπτομερώς κάθε ένα από τα Σ.Μ.Ν.   Θεωρούμε όμως χρήσιμο να παρουσιάσομε  τα επιδημιολογικά δεδομένα των Σ.Μ.Ν. όπως αυτά καταγράφηκαν την δεκαετία 1996-2006 στο Ηνωμένο Βασίλειο, μια τυπική Δυτικό-Ευρωπαϊκή χώρα.

Τα κυριώτερα Σ.Μ.Ν. που μελετήθηκαν είναι:

Ι)-Σύφιλη. Παλαιά γνωστή σε βάθος νόσος η οποία την

 περίοδο 1996-2006 εμφάνισε μεν συνολική αύξηση~2%

 αλλά το εντυπωσιακό είναι ότι αυξήθηκε μεταξύ 2004-2006 23%!

ΙΙ)-Γονόρροια ή βλεννόρροια. Αύξηση 54%

ΙΙΙ)-Χλαμύδια . Αύξηση 207% σε δέκα χρόνια!!

IV)-Έρπης γενετήσιος . Αύξηση 18%

V)-Οξυτενή κονδυλώματα. Αύξηση 26%

VI) Αφροδίσιο Λεμφοκοκκίωμα. 

Αύξηση μεταξύ 2004-2006 ~80%

VII)-Ηπατίτιδα B & C. Αύξηση 13%.

VIII)-Φθειρίαση

IX)-Τριχομονάδοση

Χ)-HIV & AIDS . Αύξηση ~18%

 Όλα λοιπόν όσα αναφέρθηκαν  για την σχέση της σεξουαλικότητας  με την ψυχική και σωματική υγεία δεν αποβλέπουν στο να πείσομε όσους δεν έχουν επιλέξει το ορθόδοξο βίωμα σαν τρόπο ζωής, να το επιλέξουν με γνώμονα την διατήρηση  της υγείας τους. 

Το ορθόδοξο βίωμα-το ζειν κατά Θεόν μέσα στην Εκκλησία-είναι συνειδητή προσωπική επιλογή που εισάγει όπως είπαμε τον άνθρωπο στο μυστήριο της σωτηρίας.Επειδή όμως παράλληλα ζούμε σε ένα κόσμο που διέπεται από τους νόμους της λογικής και επιζητεί την επιστημονική τεκμηρίωση, γι’ αυτό καλόν είναι να γνωρίζομε ότι:

Η σεξουαλικότητα εκφραζόμενη  σύμφωνα με την διδασκαλία της Εκκλησίας, είτε εντός του γάμου είτε με την εκτός του γάμου εγκράτεια αφενός μεν αποτελεί στοιχείο που συμβάλει στην κατά Θεόν ζωή, αφετέρου δε ουδόλως συγκρούεται  με ότι επιστημονικά προάγει την ψυχική και σωματική υγεία αλλά αντίθετα δρα ευοδωτικά  σε αυτήν.

Τομέας Ενημέρωσης: Voiotosp.blogspot.gr