ΣΤΗ ΛΙΒΥΗ Η ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΙΣΘΟΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΩΝ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

Η εμπλοκή της Τουρκίας διαιωνίζει και κλιμακώνει την ένταση στη Λιβύη προκαλώντας το θάνατο αμάχων κι υπονομεύοντας τις όποιες ελπίδες ειρήνευσης Μετά την απομάκρυνση του Μουαμάρ Καντάφι από την εξουσία το 2011, η Λιβύη βυθίστηκε στο χάος. Η επικρατούσα αστάθεια ευνόησε την εγκατάσταση τρομοκρατικών ομάδων στη χώρα, οι οποίες τη χρησιμοποιούσαν είτε ως βάση οργάνωσης κι εκπαίδευσης για τη διενέργεια επιθέσεων σε άλλα κράτη είτε ως χώρο επιχειρήσεων.

Τρομοκρατικές επιθέσεις από ομάδες προσκείμενες στο Ισλαμικό Κράτος (ISIS) και την Αλ Κάιντα λάμβαναν χώρα σε διάφορες πόλεις, με θύματα όχι μόνο στρατιώτες αλλά και αμάχους. Το 2014, ο στρατάρχης Χαλίφα Χάφταρ με το Λιβυκό Εθνικό Στρατό (LNA), έχοντας την υποστήριξη της κυβέρνησης της ανατολικής Λιβύης, ξεκίνησε την επιχείρηση «Αξιοπρέπεια» (Dignity). Προμετωπίδα της, η αποκατάσταση της τάξης κι η καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

Σε αυτή την προσπάθεια, βρήκε συμμάχους αρκετές χώρες με κυριότερες τα ΗΑΕ, την Αίγυπτο, τη Ρωσία, τη Γαλλία και τη Σαουδική Αραβία. Κατήγαγε σημαντικές νίκες, θέτοντας υπό τον έλεγχό του περίπου το 96% της χώρας. Στις επιτυχίες του συγκαταλέγεται η εξουδετέρωση ή φυλάκιση εκατοντάδων τρομοκρατών, μεταξύ των οποίων και ηγετικών στελεχών οργανώσεων. Σε τηλεφωνική συνομιλία του με τον αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, τον Απρίλιο του 2019 έλαβε τα εύσημα για τον πόλεμο που διεξάγει εναντίον των τζιχαντιστών, γεγονός που ερμηνεύτηκε ως ουσιαστική νομιμοποίηση κι αποδοχή του ρόλου του από την Ουάσινγκτον. 

Πλέον, η ανατολική Λιβύη που βρίσκεται υπό τον έλεγχο του Χάφταρ έχει «καθαρίσει» από τρομοκράτες, η ασφάλεια έχει αποκατασταθεί και η ζωή έχει γυρίσει στους φυσιολογικούς της ρυθμούς. Η Άγκυρα συνέσφιξε τους δεσμούς της με την ιδεολογικά συγγενή κυβέρνηση Σαράζ. Ήδη από τον Απρίλιο του 2019 έστελνε κρυφά στρατιωτικό εξοπλισμό

Από το 2017, ο στρατάρχης βρίσκεται απέναντι στην αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση της Τρίπολης (GNA) υπό το Φαγέζ αλ Σαράζ και τα στρατεύματά της.Η κυβέρνηση κατηγορείται ότι έχει συμμαχήσει με τοπικές τρομοκρατικές ομάδες, ανάμεσά τους κι αυτή που ευθύνεται για την επίθεση στην αμερικανική πρεσβεία και τη δολοφονία του Αμερικανού πρέσβη το 2012.

Η εμπλοκή της Τουρκίας οδήγησε τη σύγκρουση σε νέο επίπεδο. Στα πλαίσια της νεο-οθωμανικής πολιτικής, της αναζήτησης ηγετικού περιφερειακού ρόλου και της επιθυμίας να μην αποκλειστεί από το ενεργειακό παιχνίδι στην ανατολική Μεσόγειο, η Άγκυρα συνέσφιξε τους δεσμούς της με την ιδεολογικά συγγενή κυβέρνηση Σαράζ. Ήδη από τον Απρίλιο του 2019 έστελνε κρυφά στρατιωτικό εξοπλισμό αλλά από τα τέλη του έτους παρεμβαίνει ανοιχτά συνεπεία της διμερούς συμφωνίας που συνήφθη στα τέλη Νοεμβρίου.

Ως εκ τούτου, τον Ιανουάριο ξεκίνησε η αθρόα μεταφορά μισθοφόρων/τρομοκρατών προς την Τρίπολη αν και το Κάιρο υποστηρίζει ότι η μεταφορά είχε αρχίσει από τον Οκτώβριο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Συριακού Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, έχουν μεταβεί περίπου 9.000 Σύριοι μισθοφόροι/τρομοκράτες κι άλλες 3.400 εκπαιδεύονται στην Τουρκία προκειμένου να μεταβούν εν συνεχεία στο λιβυκό μέτωπο. Ο εκπρόσωπος Τύπου του LNA ανεβάζει το συνολικό αριθμό των μισθοφόρων στις 17.000.

Οι μισθοφόροι συνήθως υπογράφουν συμβόλαια 6 μηνών με μισθό που κυμαίνεται μεταξύ $1500-3.000. Επίσης, δίδεται η υπόσχεση απόκτησης τής τουρκικής υπηκοότητας ενώ η Άγκυρα πληρώνει την ιατρική περίθαλψή τους και είναι υπεύθυνη για τον επαναπατρισμό των νεκρών.

Οι τρομοκράτες προέρχονται από τις τάξεις του ISIS κι οργανώσεις προσκείμενες στην Αλ Κάιντα που δρουν στη Συρία. Σύμφωνα με πολλά δημοσιεύματα, η Άγκυρα συνεργάστηκε και συνεργάζεται στο συριακό μέτωπο με τις εν λόγω ομάδες ενώ και η 25η έκθεση της ομάδας AnalyticalSupportandSanctionsMonitoring της Επιτροπής του Συμβουλίου Ασφαλείας επιβεβαιώνει ότι η Τουρκία απελευθέρωσε τζιχαντιστές από κέντρα κράτησης στη ΒΑ Συρία. Πολλοί εξ αυτών μεταφέρθηκαν εν συνεχεία στην Τρίπολη.

Οι μισθοφόροι συνήθως υπογράφουν συμβόλαια 6 μηνών με μισθό που κυμαίνεται μεταξύ $1500-3.000. Επίσης, δίδεται η υπόσχεση απόκτησης τής τουρκικής υπηκοότητας ενώ η Άγκυρα πληρώνει την ιατρική περίθαλψή τους και είναι υπεύθυνη για τον επαναπατρισμό των νεκρών.

Επιπροσθέτως, από τον Ιανουάριο, η Άγκυρα έχει στείλει τουλάχιστον 100 Τούρκους στρατιωτικούς αξιωματούχους και μέλη των μυστικών υπηρεσιών. Ο ρόλος των μεν είναι να χειρίζονται τον στρατιωτικό εξοπλισμό και να εκπαιδεύουν τους Λίβυους στη χρήση τους και των δε να συντονίζουν τις προσπάθειες τής κυβέρνησης. Στις αρχές Φεβρουαρίου, η Τουρκία διέψευδε τη δραστηριοποίηση Σύρων μαχητών στη Λιβύη αλλά στα τέλη του ίδιου μήνα ο πρόεδρος Ερντογάν το παραδέχθηκε δημοσίως.

Οι τρομοκρατικές οργανώσεις, πέραν των πληγμάτων που προσπαθούν να καταφέρουν εναντίον των δυνάμεων του Χάφταρ, στοχεύουν και τον άμαχο πληθυσμό. Ακόμη, δολοφονούν τοπικούς άρχοντες λόγω της υποστήριξής τους στον LNA και την κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης. 

Ενδεικτικά είναι και βίντεο που έχουν διαρρεύσει με μαχητές, που πολεμούσαν υπέρ του Σαράζ προκειμένου να καταλάβουν την πόλη Ταρχούνα, να υπόσχονται ότι θα σκοτώσουν όλες τις γυναίκες της πόλης. Επίσης, τόσο ο LNA όσο και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κατηγορούν τις δυνάμεις της κυβέρνησης της Τρίπολης ότι έχουν καταστρέψει αρκετά κονβόι επισιτιστικής και ιατροφαρμακευτικής βοήθειας που κατευθύνονταν σε πολιορκούμενες πόλεις.

Παρά τη Συμφωνία του Βερολίνου, η οποία καλεί τρίτες χώρες να απέχουν από την ενίσχυση των αντιμαχόμενων πλευρών σε έμψυχο κι άψυχο υλικό, η Άγκυρα εξακολουθεί να παρέχει δαψιλή βοήθεια και στα δυο επίπεδα στο Σαράζ. Μάλιστα, προσφάτως ζήτησε από συριακές ανταρτικές ομάδες και τρομοκρατικές οργανώσεις να δώσουν λίστες με νέα ονόματα μαχητών που θα σταλούν στη Λιβύη. Η τουρκική εμπλοκή πέτυχε τη συστράτευση των αραβικών κρατών πλην του Κατάρ εναντίον της Άγκυρας.

Οι δύσκολες συνθήκες, οι μεγάλες απώλειες και το γεγονός ότι η Τουρκία δεν εκπληρώνει όλες τις υποσχέσεις της προς τους μισθοφόρους δρουν ως ανασταλτικοί παράγοντες στην προσέλκυση νέων μαχητών. Η άρνηση τους να πάνε στη Λιβύη συνεπάγεται απώλεια του μισθού τους κι αποπομπή από την ομάδα τους στη Συρία ενώ κόβεται η στρατιωτική κι οικονομική βοήθεια προς όσες ομάδες αρνούνται να συνδράμουν. Επίσης, κάποιες εκατοντάδες Σύρων μαχητών παραιτήθηκαν από τις ομάδες τους επειδή αντιτίθενται στην αποστολή κι άλλων μισθοφόρων.

Ωστόσο το οικονομικό δέλεαρ παραμένει ισχυρό καθώς ο μισθός είναι κατά πολύ υψηλότερος απ’ ό,τι σε άλλα πολεμικά μέτωπα. Έναν ακόμη μοχλό πίεσης συνιστούν οι απειλές των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών ότι θα ανοίξουν παλιές υποθέσεις για σκάνδαλα ηγετικών στελεχών των ομάδων αν αυτές δε στείλουν άτομα.

Ο Χάφταρ αντιτίθεται σθεναρώς τόσο στην τουρκική παρουσία στη Λιβύη θεωρώντας την παράνομη όσο και στην παρουσία των μισθοφόρων. Υπό αυτό το πλαίσιο, στη Διάσκεψη του Βερολίνου, ο στρατάρχης επέμεινε ότι η εκεχειρία θα εξαρτάτο μεταξύ άλλων από την αποχώρηση των τουρκικών και συριακών στρατευμάτων. Υπό αυτό το πρίσμα, ο LNA διεξάγει συχνά επιθέσεις εναντίον του τουρκικού στρατιωτικού εξοπλισμού και των μισθοφόρων. Κύριο στόχο αποτελεί το αεροδρόμιο της Μίτιγκα που έχει κατ’ ουσίαν καταστεί στρατιωτική βάση των Τούρκων.