ΜΕ ΤΙΣ ΗΠΑ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΑΜΥΝΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ

«Η σχέση Αθηνών - Ουάσιγκτον βρίσκεται σε ένα σημείο στο οποίο είχε να βρεθεί σχεδόν 50 χρόνια», ανέφερε σε μια πρόσφατη συζήτηση ένας διπλωμάτης με πολύ καλή γνώση των διαπραγματεύσεων, που όπως φαίνεται υπάρχουν αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη ανάμεσα σε Ελλάδα και ΗΠΑ. 

Για τους τρόπους ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών. Η άμυνα, όπως συνηθίζει να λέει δημόσια, σχεδόν με κάθε ευκαιρία, ο πρέσβης των ΗΠΑ Τζέφρεϊ Πάιατ, είναι ένας από τους τρεις πολύ σταθερούς πυλώνες συνεργασίας. 

Ανάμεσα στις δύο χώρες και ήρθε στην επιφάνεια με αφορμή και τις πρόσφατες πολύ σημαντικές επισκέψεις αξιωματούχων στην Ελλάδα, με πλέον χαρακτηριστική αυτή του αρχηγού των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων Τζόζεφ Ντάνφορντ.

Η συζήτηση για την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας είναι, φυσικά, απότοκο της γενικότερης αντίληψης που φαίνεται να υπάρχει πλέον στην Ουάσιγκτον, ότι οι σχέσεις Ελλάδας και ΗΠΑ μπορεί να τύχουν σημαντικής αναβάθμισης. 

Η συγκεκριμένη απόφαση δεν ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία, αλλά σε μια περίοδο επανεξέτασης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, στην Ουάσιγκτον έγινε αντιληπτό ότι

Η ενδυνάμωση της στρατηγικής σχέσης αφενός είναι εφικτή, αφετέρου εντάσσεται σε μια γενικότερη αναπροσαρμογή της πολιτικής των ΗΠΑ με σκοπό να διατηρήσει την επιρροή της στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων.

Καθοριστικός προς αυτή την κατεύθυνση είναι ο ρόλος του υφυπουργού Εξωτερικών για την Ευρώπη και την Ευρασία Γουές Μίτσελ, ο οποίος και ηγείται της σχετικής προσπάθειας επιστροφής των ΗΠΑ στην περιοχή. 

Η σχετική κινητοποίηση του κ. Μίτσελ έχει η ίδια αρκετό ενδιαφέρον καθώς αντικατοπτρίζει τις αντιφάσεις, αλλά και την αποφασιστική στροφή της αμερικανικής πολιτικής σε ορισμένα ζητήματα. 

Λίγους μήνες πριν αναλάβει τη θέση του στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο κ. Μίτσελ ως πρόεδρος του think tank «Centre For European PolicyAnalysis», συνέγραψε με τον Γιάκομπ Γκρίγκελ ένα βιβλίο κλασικής γεωπολιτικής. 

Στο οποίο αναδεικνυόταν η ανάγκη διατήρησης συμμάχων στο «καυτό δαχτυλίδι», την περιφέρεια της Ευρασίας («The Unquiet Frontier – Rising Rivals, Vulnerable Allies, and the Crisis of American Power», εκδ. Princeton Press).

Σε αυτό το βιβλίο αναδεικνύεται, εν ολίγοις, η έννοια των frontier states των «συνοριακών κρατών» που είναι αναγκαία στις ΗΠΑ για τη διατήρηση των ισορροπιών στην Ευρασία. 

Στη σελίδα 22, μάλιστα, υπάρχει ένας χάρτης όπου τα «frontier states» απεικονίζονται. Ξεκινούν από τη Φινλανδία και τη Βουλγαρία, συνεχίζουν από το Ισραήλ έως τη Σαουδική Αραβία και το Ομάν και καταλήγουν στον Ειρηνικό Ωκεανό με την Ιαπωνία, τις Φιλιππίνες και την Αυστραλία.

Η Ελλάδα, η Κύπρος και η Τουρκία δεν απεικονίζονται ως «frontier states» σε αυτόν τον χάρτη. Σύμφωνα με πληροφορίες η θητεία του κ. Μίτσελ τους τελευταίους μήνες, τον έχει πείσει ότι ο χάρτης των «frontier states» πρέπει να συμπληρωθεί και η Ελλάδα με την Κύπρο αποτελούν μια κρίσιμη προσθήκη σε αυτόν. 

Κρίσιμη παράμετρο θεωρεί, επίσης, τη συνεργασία με το Ισραήλ, κάτι το οποίο φαίνεται από το πραγματικά πολύ έντονο ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τα τριμερή σχήματα συνεργασίας Αθήνας και Λευκωσίας στην Ανατολική Μεσόγειο. 

Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές ο κ. Μίτσελ συχνά τονίζει ότι η Ελλάδα έχει μια πολύ σοβαρή ευκαιρία «να παίξει μπάλα», ιδιαίτερα τώρα που η Τουρκία παράγει αβεβαιότητες στην περιοχή. 

Η συγκεκριμένη αντίληψη έχει μια αρκετά σημαντική ναυτική διάσταση, λόγω των ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και της παρουσίας του ρωσικού στόλου στην περιοχή. 

Τα υψηλής τεχνολογίας υποβρύχια τύπου 214 θεωρούνται από τους Αμερικανούς κρίσιμης σημασίας για τις επιχειρήσεις που διεξάγονται με σκοπό την παρακολούθηση των ρωσικών κινήσεων.

Πολύ σημαντικό στοιχείο αυτής της αντίληψης που έχει αρχίσει να διαγράφεται στην Ουάσιγκτον, είναι ότι έχει στρατηγικό χαρακτήρα. Θεωρούν ότι η σχέση με την Ελλάδα θα παραμείνει στενή, ανεξάρτητα από το ποια κυβέρνηση θα είναι στην εξουσία. 

Αυτή η πεποίθηση πηγάζει αφενός από τη διάψευση των φόβων τού τι θα μπορούσε να σημάνει για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις η ανάδειξη μιας αριστερής κυβέρνησης όπως ο ΣΥΡΙΖΑ. 

Αφετέρου από την πεποίθηση ότι –παρά τις τριβές λόγω της συμφωνίας των Πρεσπών – ο Κυριάκος Μητσοτάκης ως πρωθυπουργός και η Ν.Δ., θα συνεχίσουν αυτή την πολιτική. Αναλόγως, εκτιμούν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ως αντιπολίτευση δεν θα εγείρει θέματα.