27 Ιουνίου, 2017

Η ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΥΔΡΑΣ κ. ΕΦΡΑΙΜ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

 

Μακαριώτατε,
Σεβασμιώτατοι γιοι δελφοί,

Σύμφωνα μέ τήν μερήσια διάταξη καλομαι νά σς νημερώσω περί τν ποτελεσμάτων το διαλόγου τς πιτροπς μας μετά το Ι.Ε.Π. σχετικς μέ τήν βελτίωσιν τν Νέων Προγραμμάτων Σπουδν Δημοτικο, Γυμνασίου καί Λυκείου.

Στό διάλογο προσήλθαμε χοντας δηγό τήν πόφασιν τς ερς Συνόδου τς κτάκτου εραρχίας τς 09.03.2017. Πρέπει δ ξ ρχς νά δεχθομε τι διάλογος, μεταξύ κκλησίας καί Πολιτείας γιά τήν διδακτέα λη τν θρησκευτικν στήν κπαίδευση γινε γιά πρώτη φορά. Καί μάλιστα τονίσθη τι κκλησία συναποφασίζει μέ τήν Πολιτεία διά θέματα φορντα ες ατήν, ς τοτο πορρέει κ το Συντάγματος καί το Καταστατικο ατς Χάρτου (Ν. 590/1977). Τοτο πλέον ποτελε να κεκτημένο γιά τήν κκλησία μας.

γιναν ν συνόλ ξ (6) πολύωρες συναντήσεις. Διεξήλθομεν γραμμή-γραμμή λο τό Πρόγραμμα Σπουδν. Ες λας τάς συναντήσεις κρατήθηκαν πρακτικά, τά ποα καταθέσαμε ες τήν Δ.Ι.Σ. πρός νημέρωσιν λων τν Σεβ. εραρχν. Κατά τήν διεξαγωγήν το Διαλόγου, πιτροπή πέμεινε ες τήν βάσιν τν τρι­ν θε­με­λι­ω­δν ρ­χν, ­τοι: α) τς ­πο­χρε­ω­τι­κό­τη­τος το μα­θή­μα­τος τν Θρη­σκευ­τι­κν, β) τς δι­α­τη­ρή­σε­ως τν ­ρν δι­δα­σκα­λί­ας α­το, καί γ) τς δι­α­σφα­λί­σε­ως το ρ­θο­δό­ξου Προσ­α­να­το­λι­σμο α­το, πως καί ες τήν δια­τή­ρησιν το ­φι­στα­μέ­νου νο­μι­κο καί θε­σμι­κο πλαι­σίου το Μα­θή­μα­τος τν Θρη­σκευ­τι­κν, καθώς καί τς νομασίας «Θρησκευτικά».

πρξαν ρητές διαβεβαιώσεις τόσον το κ. πουργο, σον καί το Προέδρου το ΙΕΠ, σέ λες τίς συναντήσεις, τι δέν φίσταται κανένα ζήτημα ς πρός τήν ποχρεωτικότητα το ΜτΘ, τίς ρες διδασκαλίας του καί τήν νομασία του, ν θά παραμείνει στόν κορμό τν μαθημάτων στήν Β΄ καί Γ΄ Λυκείου, χωρίς νά γίνει πιλεγόμενο. ρθόδοξος Προσανατολισμός ατο καταδεικνύεται, κατά τήν γνώμην μας, καί μετά τίς γενόμενες λλαγές και τροποποιήσεις τόσον στό Πρόγραμμα Σπουδών, σον καί κυρίως στούς Φακέλους Μαθητο, τούς ποίους ξετάσαμε μα τ δημοσιεύσει ατν καί διεπιστώσαμεν τι διαμόρφωσίς των λαβε π’ ψιν τόν διάλογον (παραδείγματα παρουσιάζονται ν συνεχεί), φο, πλέον, σέ λα τά κεφάλαια τίθεται μέ σαφήνεια σωτηριολογική διάσταση τς κκλησίας, ν παρουσιάζεται ρ­θό­δο­ξος κο­σμο­λο­γία καί ν­θρω­πο­λο­γία καί καταδεικνύεται τε­ρα­στία συμ­βολή τς ρ­θο­δό­ξου πί­στεως στήν Τέ­χνη καί τόν Πο­λι­τι­σμό.

Συμφώνως πρός τήν πόφασιν τς σεπτς εραρχίας, πεφύγαμε «οαν­δή­ποτε μ­πλοκή ες ­δε­ολο­γι­κάς ­ρι­δας ετε με­ταξύ θε­ο­λό­γων ετε με­ταξύ πο­λι­τι­κν ­μά­δων ετε με­ταξύ ­μά­δων πο­λι­τν», παρά τό γεγονός τι προεκλήθημεν καί έκατηγορήθημεν, καί μάλιστα ντόνως πό τινων, δι’ ατήν τήν προσήλωσίν μας ες τήν πόφασιν τς σεπτς εραρχίας. ν καί «­να­γνω­ρί­ζομεν τι ­ποχή τν ­μι­γς θρη­σκευ­τι­κν κοι­νω­νιν καί ­θνν δη πα­ρέρ­χε­ται», πως μέ σαφήνεια διετύπωσε ες τίς θέσεις Της Σεπτή εραρχία, ν τούτοις, ζητήσαμε τά θρη­σκει­ο­λο­γικά στοι­χεα νά ­λα­χι­στο­ποι­η­θον στήν Πρω­το­βά­θμια κ­παί­δευση, ­στε νά ­πο­κλει­σθ κίν­δυ­νος τς θρη­σκευ­τι­κς συγ­χύ­σεως καί το συγ­κρη­τι­σμο, τονίζοντας ταυτοχρόνως τι δέν εναι τόσο ποσόστοση (πόσο τος κατό ρθόδοξα εναι τά νέα ΠΣ,

Διότι ν τά μετρούσαμε μέ να τόσο πλοϊκό τρόπο δέν θά πρχε ζήτημα, φο στό μέν Δημοτικό τά Βασικά Θέματα μέ μολογιακό περιεχόμενο φθάνουν τό 82,4% -μέ 10,1% διομολογιακές άναφορές- (στούς Φακέλους το ποσοστό φθάνει το 90%, κατά τήν ποψη τν λαϊκν μελν τς πιτροπς μας) καί τά Βασικά Θέματα μέ θρησκειολογικό περιεχόμενο, μόλις τό 17,6%, στό δέ Γυμνάσιο τά Βασικά Θέματα μέ μιγς μολογιακό περιεχόμενο τό 74,2% -με 19,5 διομολογιακές ναφορές- καί τά Βασικά Θέματα μέ θρησκειολογικό περιεχόμενο τό 25,8%), λλά κυρίως κφραση, ς νας τρόπος χρήσεως μις συγκεκριμένης ρολογίας στά Προγράμματα Σπουδν (π.χ. “μετανάστης” Χριστός) καί πάρχων θρησκευτικός συγκρητισμός σέ κάποια κείμενα (π.χ. Θεός, λλάχ, Βούδας κ.ο.κ. σέ ση βάση), μέ τόν ποον δέν ξεκαθαρίζεται διαφοροποίηση μεταξύ τν θρησκειν καί δέν πιτρέπεται σ' να παιδί νά ξεκαθαρίσει ατά τά ζητήματα, πεναντίας πιτείνεται σύγχυσή του.

πίσης, παρεκαλέσαμεν νά πάρξει διαίτερη προσοχή ς πρός τό διαθρησκειακό περιεχόμενο το μαθήματος, λλά καί το λικο (φωτογραφίες συναντήσεων, συμπροσευχν κ.λπ.), τά ποα μπορον νά προκαλέσουν σύγχυση στούς μαθητές, άν δέν δοθον καί δέν ξηγηθον μέ τόν κατάλληλο τρόπο πό τούς διδάσκοντες. Θεωρομε τι, μέσ το διεξαχθέντος Διαλόγου, τά περισσότερα πό ατά διορθώθηκαν, δίως στό Δημοτικό καί Γυμνάσιο, πως φαίνεται καί στίς συνημμένες παρατηρήσεις, πλήν μις δυο φωτογραφιν στήν ΣΤ΄ Δημοτικο, ο ποες δέν φορον «συμπροσευχή», λλά δεήσεις στήν Μυτιλήνη πέρ τν πολεσθέντων προσφύγων, ο ποες δέν γιναν πό κοινο, λλά διεδέχθησαν μία τήν λλη (βλ. Φ.Μ. σελ. 123).

πίσης, μετά πό σχετική πιστολή το Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου κ. εροθέου πρός τήν εράν Σύνοδον, μόλις τήν προηγουμένην βδομάδα, περί τς πάρξεως φωτογραφιν καθηρημένου τέως κληρικο σέ λειτουργικές στιγμές, πικοινωνήσαμε μέσως μέ τούς πευθύνους καί ο φωτογραφίες μέσως ντικατεστάθησαν.ς πρός τίς γενικές παρατηρήσεις τς . Συνόδου πί τν νέων Προγραμμάτων καί τς «φιλοσοφίας» ατν, καταθέτομεν, ν συνεχεί πρός τήν Σεπτήν εραρχίαν, τό σχετικόν κείμενον πάντησιν τν Συντακτν τν νέων ΠΣ, τά ποα παρέχουν κατάλληλες ξηγήσεις καί διευκρινήσεις καί «κάλυψαν» τίς θέσεις μας.

Δέν παραλείπουμε νά τονίσουμε τι τόν ο­σι­α­στι­κό­τε­ρο ρό­λο γιά τήν ­πι­τυ­χία μή τν ποιων Προγραμμάτων Σπουδν καί το ποιου μαθήματος, ­χει μ­πνευ­σμέ­νος δι­δά­σκων. Γι΄ ατό καί χρει­ά­ζε­ται Πο­λι­τεία νά συν­δρά­μει μέ κάθε τρόπο στό ργο τν δι­δα­σκά­λων καί τν θε­ο­λό­γων κα­θη­γη­τν στά σχο­λεα, δι΄ ­πι­μορ­φω­τι­κν σε­μι­να­ρίων καί ­λι­κο­τε­χνι­κς ­πο­δο­μς. τσι θά ­ξι­ο­ποι­η­θον κα­ταλ­λή­λως τά παι­δα­γω­γικά καί με­θο­δο­λο­γικά στοι­χεα τν νέων ΠΣ, τά ­ποα κα­θι­στον λ­κυ­στι­κό­τερο τό μά­θημα, διά τς ­νερ­γος δη­μι­ουρ­γι­κς μ­πλο­κς ­λων τν μα­θη­τν στή δι­δα­κτική δι­α­δι­κα­σία, μέσ νέων δι­δα­κτι­κν με­θό­δων, πιτυχία τν ποίων ξαρτται πό τήν νάπτυξη καί παρουσίαση κ μέρους το διδάσκοντος.

Καθ΄ λην τήν διάρκειαν το διαλόγου πιμόνως ζητήσαμε ο ποιες διορθώσεις καί λλαγές γίνουν, νά ποτυπωθον σέ καινούργια πουργική πόφαση, καταργουμένων τν πουργικν ποφάσεων το προηγουμένου πουργο Παιδείας.λοι πλέον γνωρίζομεν τι δη δημοσιεύτηκαν τά νέα Φ.Ε.Κ. (Φ.Ε.Κ. 2104 τ. Β΄ /19.06.2017) διά τό Πρόγραμμα Σπουδν Δημοτικο -Γυμνασίου καί τό (Φ.Ε.Κ. 2105 τ. Β΄/19.06.2017) διά τό Πρόγραμμα Σπουδν το Γενικο καί παγγελματικο Λυκείου μέ τήν ρητή ναγραφή τι προηγούμενη πουργική πόφασις (Φ.Ε.Κ. 2906 τ.Β΄/13.09.2016 & Φ.Ε.Κ. 2920 τ. Β΄/13.09.2016) καταργεται.

Θά θελα δ νά σημειώσω τό καλό κλίμα, τό προσηνές καί εγενές το κ. πουργο, τν μελν το Ι.Ε.Π., λλά καί τήν συμβολήν το Γ. Γ. Θρησκευμάτων κ. Γ. Καλαντζ. ν συνεχεί σς παρουσιάζω λες τίς τροποποιήσεις καί λλαγές, ο ποες γιναν δεκτές, ν χει ξετασθε άν ατές χουν νσωματωθε καί στούς Φακέλους Μαθητο, ο ποοι δη ναρτήθηκαν καί εναι γνωστοί σέ λους.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Α΄ Κύκλος (Γ΄ & Δ΄ τάξη Δημοτικού)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Ι. ΣΥΝΟΔΟΥ

Γ΄ Δημοτικο

Θεματική νότητα 2

α). πόπειρα ναφορς κοινν στοιχείων πό διάφορες θρησκευτικές παραδόσεις εναι ρκετά συσσωρευτική καί μή δομική, μέ ποτέλεσμα νά δημιουργε σύγχυση. φαιρέθηκαν σα φοροσαν λλες Θρησκεες καί παρέμειναν μαζί μέ τόν Χριστιανισμό καί ο λλες δύο μονοθεϊστικές βρααμικές θρησκεες (ουδαϊσμός καί σλάμ), ν, πως θά φανε καί στίς διορθώσεις, στό πισυναπτόμενο Παράρτημα, γιναν καί περαιτέρω τροποποιήσεις.

β). προβολή τς ορτς τς παπαντς μέ σκοπό τήν νάδειξη σεβασμο πρός τά παιδιά, μαζί μέ μία μεγάλη καί διευρυμένη θεματολογία, εναι νεπιτυχής. Διορθώθηκε σχετική ναφορά σύμφωνα μέ τίς παρατηρήσεις τς πιτροπς μας.

γ). ννοια το «συμβόλου» εναι ρκετά δύσκολη ς πρός τήν κατανόησή του πό τόν μαθητή τς Γ΄ Δημοτικο. Τά Σύμβολα τν λλων θρησκειν μεταφέρθηκαν στήν ΣΤ΄ Δημοτικο καί, μάλιστα, ναφέρονται πιγραμματικά. Δέν χουμε ες βάθος ξέταση, λλά πιφανειακή ναφορά συμβόλων.

Στήν Γ΄ καί Δ΄ Δημοτικο μέ ποσοστό 8% χουμε ναφορά σέ βρααμικές παραδόσεις, στήν Ε΄ καί ΣΤ΄ Δημοτικο παρέχονται στοιχειώδεις πληροφορίες πό νατολικές παραδόσεις (νδουισμό – Βουδισμό), ν διαχείριση το ζητήματος τν θρησκειν στό Δημοτικό γίνεται στή βάση τς πλς πληροφόρησης, ν ες βάθος ξέταση γίνεται σέ μεγαλύτερες τάξεις, πως φαίνεται καί πό τούς Φακέλλους Μαθητο.

Δ΄ Δημοτικο

Θεματικές νότητες 1, 4, 5, 6, 7

Ο παροσες νότητες εναι ρκετά δύσκολες πρός κατανόηση πό τούς μαθητές τς Δ΄ τάξης το Δημοτικο γιατί περιέχουν παράλληλες ναφορές καί θεωρήσεις, τν ποίων νάλυση καί προσέγγιση, παιτον ρκετή ριμότητα τόσο πό τόν διδάσκοντα, σο καί πό τόν διδασκόμενο. πιπλέον ο παράλληλες «ννοιες», ο «κοινές ννοιες», ο «ερές τελετές», ο «ερές πορεες», ο «εροί τόποι», τά «ερά βιβλία» καί γενική ννοια «γιος», δηγον σέ μία φαινομενολογική ταύτιση, σύγκλιση θεματική σύγκριση ν θρησκειολογική τους διάκριση παιτε ρκετές προϋποθέσεις καί παιτήσεις πό τόν διδάσκοντα, προκειμένου νά μήν δηγηθον ο μαθητές σέ μία σοπεδωτική καί συγκρητιστική θεώρηση λων ατν τν «κοινν ννοιν».

Θεματική νότητα 3

Μέ τήν παροσα νότητα θά μποροσε νά συνεχιστε τό κπαιδευτικό λικό τς θεματικς νότητας 2, τς Γ΄ Δημοτικο καί πωσδήποτε νεξάρτητα πό τό πόδειγμα τς ορτς τς παπαντς.

Θεματικές νότητες 4, 6, 7

Παρουσιάζουν μία διαθρησκειακή προσέγγιση το βαπτίσματος, τν ερν προσώπων καί τν ερν βιβλίων. Καί γι᾿ ατές τίς θεματικές νότητες, φ' νός παιτεται νας κατηρτισμένος παιδαγωγικά διδάσκων, ποος θά βρε τό μέσο νά παρουσιάσει στούς μαθητές τόν τρόπο τς διάκρισης, χωρίς νά ναχθον σέ πιθανές μοιότητες, παραλληλισμούς σοδύναμα.

φ' τέρου δέν δίνουν τή δυνατότητα στούς μαθητές νά κατανοήσουν τή σημασία, τή θέση καί τήν ξία τους, καί νά ναδείξουν μέσα πό τήν παράλληλη μελέτη τους τίς διαφορές καί διακρίσεις. μαθητής ντιλαμβάνεται τι λα τά παράλληλα εναι δια καί μόνο ς πρός τό λειτουργικό φαινομενολογικό φαίνεσθαι διαφέρουν.

γιναν ο κατάλληλες διορθώσεις καί τροποποιήσεις καί, κατ’ οσίαν, πως φαίνεται καί στό Παράρτημα, στήν ναλυτική παρουσίαση τν λλαγν καί διορθώσεων στίς Θεματικές νότητες, δίως στά Προσδοκώμενα Μαθησιακά ποτελέσματα τν ΘΕ 4 και 5, σα ζητήσαμε γιναν ποδεκτά.

B΄ Κύκλος (E΄ & ΣΤ΄ τάξη Δημοτικού)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Ι. ΣΥΝΟΔΟΥ

Ε΄ Δημοτικού

Θεματικές νότητες 1, 2, 3

ρκετά δύσκολες ννοιολογικά ς πρός τό θεματικό τους περιεχόμενο. Δύσκολα διδάσκων θά ναδείξει τή διάκριση, άν μπορέσει. Μέ ντίστοιχη εκολία μαθητής θά δηγηθε στή συγκρητιστική ταύτιση.

σως ο θεματικές νότητες ατές μετακινηθον στήν λη το Λυκείου μέ ρκετή πεξεργασία κόμη. πως φαίνεται καί στό Παράρτημα, γιναν ο νάλογες τροποποιήσεις πρός τόν σκοπό τς ποφυγς το θρησκευτικο συγκρητισμο (βλ. τά Προσδοκώμενα Μαθησιακά ποτελέσματα τς ΘΕ1), ν καί στόν Φ. Μαθητο, φαίνεται τι ο ποιες θρησκειολογικές ναφορές εναι πιγραμματικές.

Θεματική νότητα 5

Θά μποροσε νά ποτελέσει εσαγωγική νότητα στήν ΣΤ΄ Δημοτικού, πειδή εναι μετέωρη θεματικά ς πρός τό λο περιεχόμενο της. Ο Συντάκτες τν νέων ΠΣ θεωρον τι ποτελε συνέχεια τς προηγουμένης νότητας, ποία μιλε περί τν Προφητν καί τοτο γιά νά καταδειχθε τι τό κήρυγμα τν Προφητν καί ΠΔ λόκληρη εναι χι κτήματα το ουδαϊσμο, λλά τς κκλησίας, γιά τήν νταξη στήν ποία προετοιμάζουν τούς νθρώπους, λλά ξακολουθον νά χουν πικαιρότητα καί διαχρονικότητα.

ΣΤ΄ Δημοτικού

Θεματική νότητα 5

θεματική μέ τίτλο: «Διαφορετικές παραδόσεις, κοινή συνείδηση», θέλει ρκετή γνώση καί δουλειά πό μέρους το διδάσκοντα, γιατί δημιουργεται πό τήν νάγνωση το περιεχόμενου ντύπωση τι ν καί φίσταται, καί μπορε νά φίσταται συνεχς μία διαφορετική θρησκευτική παράδοση, ατή διαφορετικότητα δέν συνεπάγεται διαφοροποίηση λλά ντίθετα δημιουργε κοινή κκλησιαστική θρησκευτική (διάφορο ατό) συνείδηση!!! Μία τέτοιου εδους σύγκλιση εναι ρκετά δύσκολη καί γιά τόν διδάσκοντα, στε νά τήν κθέσει καί νά τήν ναλύσει, καί γιά τόν διδασκόμενο στε νά τήν κατανοήσει.

σως νότητα ατή μετακινηθε στό Γυμνάσιο καί μάλιστα πό τήν πτική προσέγγιση τς «νότητας καί τς τερότητας - διαφορετικότητας», στό πίπεδο τς «συνείδησης» (λλος νας ρος ρκετά δύσκολος καί δυσερμήνευτος), μέ ρκετή νάλυση καί πεξεργασία.

παρατήρηση τς . Συνόδου γινε ποδεκτή καί, τσι, τροποποιήθηκε ΘΕ σέ «Διαφορετικές παραδόσεις, αναζήτηση της κοινής πίστης», στε νά μήν δημιουργεται σύγχυση στόν μαθητή καί στόν διδάσκοντα, περί «κοινς θρησκευτικς συνείδησης».

Παράλληλα, στόν Φ. Μαθητο (σελ. 100-102), γινε παραπάνω τροποποίηση καί, τσι, παρουσιάζονται πιγραμματικά κάποιες διαφορές τς ρθοδόξου κκλησίας μέ λλες θρησκευτικές παραδόσεις, ς πρός τό Βάπτισμα, τήν Θεία Εχαριστία κ.λπ.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Α΄ Γυμνασίου

ΑΠΟΦΑΣΗ Ι.Σ.Ι. θεματική νότητα: «ουδαϊσμός - σλάμ – Θρησκευτικές ναζητήσεις καί μπειρίες τς μακρινς νατολς», θεωρομε τι θά πρέπει νά νταχθε στήν λη το Λυκείου πειδή στίς τάξεις το Λυκείου ο μαθητές χουν πλέον μιά σχετική ριμότητα κατανόησης τς πολυπλοκότητας το θρησκευτικο γεγονότος καί τς θρησκευτικς φαινομενολογίας.

Στό Λύκειο δηλαδή εναι δυνατόν νά πιτευχθε μιά γνωσιολογική κατανόηση το ουδαϊσμο σέ σχέση πρός τή Παλαιά Διαθήκη, ς γενεσιουργός ατία τς σχέσης Χριστιανισμο καί ουδαϊσμο, καί το σλάμ, πό τήν προοπτική τς ξιολογικς θεώρησης καί σέ σχέση πάντοτε πρός τό πολιτιστικό περιβάλλον συνάντησης το Χριστιανισμο μέ τό σλάμ.

Εναι μόνη πό τίς παρατηρήσεις τς . Συνόδου, ποία δέν γινε δεκτή ξ’ λοκλήρου, διότι, πως μς ξηγήθηκε κατά τήν διάρκεια του Διαλόγου, Θρησκειολογικά στοιχεα δέν μπορον νά παρέχονται μόνο στήν Β΄ Λυκείου, γιατί πρέπει νά παρέχονται στά πλαίσια τς ποχρεωτικς κπαίδευσης (ως Γ΄ Γυμνασίου) καί τσι, χουμε στοιχειώδη πληροφόρηση στό Δημοτικό καί πιό ναλυτική στό Γυμνάσιο.

πί πλέον, στόν προβληματισμό ποος τέθη ς πρός τό ν ο συγκεκριμένες ναφορές μπορον νά δημιουργήσουν σύγχυση στά παιδιά ατς τς λικίας, ο συντάκτες τν ΠΣ πεσήμαναν τι, ς πρός τόν ουδαϊσμό, καί στά παλαιά ΠΣ πρχε ν λόγ προσέγγιση, καί μάλιστα στό Δημοτικό, ν τώρα ρχεται στό Γυμνάσιο καί, κόμη, τι μπροστά στόν λανθασμένο λληνοκεντρισμό πού προβάλλεται πό ντισημιτικό μένος, πρέπει νά τονισθε τι ΠΔ ποτελε κείμενο καί παράδοση τς κκλησίας.

πως καταγράφεται, μως, πιό κάτω, λλαξαν λέξεις καί ροι, στε τά ζητήματα νά γίνουν πιό σαφ στούς κπαιδευτικούς καί μαθητές (π.χ. ρος «σπάργανα» στή σχέση χριστιανισμο-ουδαϊσμο). ς πρός τήν «Μακρινή νατολή», πισημάνθηκε πό τούς Συντάκτες τν ΠΣ τι τά παιδιά χουν προσλαμβάνουσες μέσα στήν καθημερινότητά τους καί πρέπει νά θιγον πό τόν θεολόγο μέ σωστό τρόπο καί νά ξεκαθαρίσουν στό χρο το Σχολείου καί πό τό ρμόδιο μάθημα, πού εναι τά Θρησκευτικά (π.χ. γιόγκα, νά δηλωθε μέ σαφήνεια τι δέν εναι γυμναστική, λλά θρησκευτική πρακτική). 

πίσης, πισημάνθηκε τι δέν φίσταται καθόλου «θεολογία» τν λλων θρησκευμάτων καί τι, πί πλέον, τό ζήτημα πρέπει νά ξετασθε σέ σχέση καί μέ συναφες πληροφορίες πού παρέχονται καί σέ λλα μαθήματα ατς τς τάξης (π.χ. στή Γεωγραφία γίνεται λόγος γιά τήν “πω νατολή”.

Β΄ Γυμνασίου

ΑΠΟΦΑΣΗ Ι.Σ.Ι. παιτεται μιά προσεκτικότερη προσέγγιση τς ργάνωσης τς κκλησίας στόν στορικό χρόνο, καί τς νάλυσης λειτουργίας τν κκλησιαστικν θεσμν καί δομν, χωρίς τήν παράλληλη στορική ναφορά λλων θρησκευτικν κοινοτήτων καί λειτουργίας τν θεμάτων καί δομν ατν. παρατήρηση γινε δεκτή, φο λα τά παραπάνω διορθώθηκαν, ν στούς Φ. Μαθητο τά γεγονότα και τα πρόσωπα ξεκαθαρίζονται, πως καί τά τς σχέσεως δομν κ.λπ. λλων θρησκειν.

Αξίζει νά σημειωθε, γιά τήν περιγραφή το κλίματος στό ποο διεξήχθη διάλογος, τι ταν μς δειξαν τύπως στον προβολέα κάποιες σελίδες πό τους προετοιμαζομένους τότε Φακέλλους Μαθητο, στην ΘΕ 5 Διάσπαση καί ντιπαλότητα στίς Θρησκεες, iv. Τό ατημα τν Θρησκειν γιά ερήνη καί καταλλαγή πρχαν φωτογραφίες μέ συμπροσευχές θρησκευτικν γετν, τίς ποες πισημάναμε τι μπορον νά δημιουργήσουν ζήτημα καί νά ποτελέσουν φορμή πικρίσεων κ μέρους τινν. Ο συγκεκριμένες φωτογραφίες, πως διεπιστώσαμε, μετά τήν νάρτηση τν Φακέλων στο Διαδίκτυο χουν ντικατασταθε μέ σχέδια πλή ζωγραφική, πόδειξη τι διεξαχθες διάλογος ταν ντως διάλογος καταλλαγς καί πρχε καλή διάθεση κ μέρους λων.

Γ΄ Γυμνασίου

Θεματικές νότητες 2, 3

Ο παροσες δύο νότητες παιτον μεγάλη προσοχή τόσο ς πρός τή διατύπωση, σο καί ς πρός τή δομή καί παρουσίαση το περιεχομένου τους. Τό διαθρησκειακό περιεχόμενο, δέν πιτρέπει στόν μαθητή νά κάνει συγκρίσεις θετικές ρνητικές, πλ τόν θέτει μπρός στό «φαινόμενο» τν θρησκευτικν ορτν μέ προφανές ποτέλεσμα τή σύγχυση. παροσα πρότασις γινε κατά βάσιν ποδεκτή πό τούς Συντάκτες καί ο διευκρινίσεις πέρασαν στούς Φ. Μαθητο (ΘΕ 2, σελ. 32 κ.. καί ΘΕ 3 σελ. 56 κ..).

Θεματική νότητα 7

λλειμματική ς πρός τό θέμα τς νηστείας, που μφανίζεται ς μία διαδικασία ποχς πό τίς τροφές, χωρίς καμμία λλη ναφορά συγκεκριμένη γιά τόν λιστικό σκοπό τς νηστείας, ς σκησης καί στέρησης. Προφανς γινε ποδεκτή παρατήρηση τς . Συνόδου, διότι τό ζήτημα τς Νηστείας δέν πάρχει στήν ΘΕ καί χει μεταφερθε λλο.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΛΥΚΕΙΟΥ

Ο παρατηρήσεις καί ο θέσεις τς . Συνόδου, πί το ΠΣ Λυκείου, φορον κυρίως τά προτεινόμενα λικά καί τίς δραστηριότητες (γι’ ατό καί δέν παρουσιάζονται μεγάλες λλαγές στή σύγκριση τν δύο Προγραμμάτων Σπουδν) καί, μάλιστα, τά περισσότερα, πως μς διαβεβαίωσαν ο Συντάκτες το νέου ΠΣ, λλά καί μες διεπιστώσαμε μετά τήν νάρτηση τν Φ. Μαθητο στό διαδίκτυο, χουν διορθωθε, πολλά πό ατά τά λικά καί τά κείμενα χουν φαιρεθε καί, μάλιστα, κατά τήν μαρτυρία τν Συντακτν, ρκετά νωρίς, μέσως σχεδόν μετά τήν ποστολή τς πό 28.9.2016 πιστολς το Μακαριωτάτου ρχιεπισκόπου θηνν καί πάσης λλάδος κ. ερωνύμου πρός τόν Πρωθυπουργό, στήν ποία ναφέρονται.

πί τς παρατηρήσεως τς . Συνόδου τι «στό ΠΣ το Λυκείου πρέπει νά εναι περισσότερο μφαν τά στοιχεα πού φορον στό πρόσωπο τς Θεοτόκου καί τν γίων τς κκλησίας, στήν σημασία τς Θείας Λατρείας, στόν χαρακτήρα τς προσευχς, τς ρθόδοξης νθρωπολογίας, στε νά ποφευχθε κατανόηση το μαθήματος ς Κοινωνικν Σπουδν γωγς το Πολίτη», πισημαίνουμε τι φαίνεται νά γινε ποδεκτή, καθώς ο ναρτηθέντες στό διαδίκτυο Φάκελοι το Μαθητο περιέχουν πλούσιο λικό κειμένων καί φωτογραφιν πό τήν ρθόδοξη παράδοση.

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

Θ.Ε. 1 ΑΝΘΡΩΠΟΣ / ΠΡΟΣΩΠΟ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Ι. ΣΥΝΟΔΟΥ: Δίδεται στούς μαθητές τό τραγούδι " Προσκυνητής" το λκίνοου ωαννίδη μέ κενά σέ ρισμένους στίχους καί μαθητής καλεται νά βρε πό πο λείπουν καί νά συμπληρώσει τίς λέξεις: "ταξίδι-ψυχή μου-κάποιος-τάματα (2) - προσευχή - ρωτας - γάπη". Τό τραγούδι ατό πού γράφτηκε με φορμή τό βιβλίο «ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΕΝΟΣ ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΟΥ», δρ ς ρέθισμα γιά τήν διαπραγμάτευση το θέματος, τό ποίο ξελίσσεται σταδιακά καί καταλήγει στήν ναζήτηση το ληθινού Θεο. ποφασίστηκε πό τόν Διάλογο τό τραγούδι νά παραμείνει (βλ καί τόν Φ.Μ., σελ. 10-11).

1.3 ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ (3ο δίωρο)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Ι. ΣΥΝΟΔΟΥ:

1.πικοινωνία με τούς νθρώπους; μέ τόν Θεό;
Καί μέ τό Θεό καί τούς νθρώπους, πως δηλώνεται ξεκάθαρα, τόσο στά Προσδοκώμενα Μαθησιακά ποτελέσματα, σο καί στήν ξιολόγηση.

2.Τό κπαιδευτικό λικό παραθέτει πρός διδασκαλία καί μελέτη:

α).να νδιάνικο παραδοσιακό παραμύθι ( νεμος) γιά τόν "νεμο" πού πήγαγε τήν μορφη κόρη νός νδιάνου φύλαρχου (ΚΑΤΑΡΓΗΘΗΚΕ),

β).τούς στίχους πό τό τραγούδι " Μπαγάσας" το Νικόλα σιμου (1997, "Ρέ μπαγάσα! Περνς καλά κε πάνω..." (ΚΑΤΑΡΓΗΘΗΚΕ),

γ).τούς στίχους πό τό "Περιβόλι" (1966) (ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΟΜΟΦΩΝΩΣ  στόν Φ.Μ. πάρχει στήν ποενότητα «Πέρασμα από τη φιλία και τη λαχτάρα συναναστροφής στη θρησκεία ως επικοινωνία με το ιερό», σ. 29) καί τήν "Συννεφούλα" (1966) το Διον. Σαββόπουλου (ΚΑΤΑΡΓΗΘΗΚΕ),

δ).τόν 61ο Ψαλμό (ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΟΜΟΦΩΝΩΣ – στον Φ.Μ. πάρχει στήν ποενότητα «Πέρασμα από τη φιλία και τη λαχτάρα συναναστροφής στη θρησκεία ως επικοινωνία με το ιερό», σ. 30),

ε).στίχους πό τό τραγούδι "Umbrella" (2007) τς Rihanna, (ΚΑΤΑΡΓΗΘΗΚΕ),

στ).κείμενα γιά τόν "Θεο ρωτα" καί τήν "Προσευχή", (ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΟΜΟΦΩΝΩΣ – στόν Φ.Μ. πάρχει στήν ποενότητα «Η προσευχή, η λατρεία, η θεογνωσία και η θεολογία ως επικοινωνία στις χριστιανικές θρησκευτικές παραδόσεις», σ. 31),

ζ).κείμενο το σπανο γίου τς Ρ/καθολικς κκλησίας ωάννου το Σταυρο, (ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΟΜΟΦΩΝΩΣ – στόν Φ.Μ. πάρχει στήν ποενότητα «Η προσευχή, η λατρεία, η θεογνωσία και η θεολογία ως επικοινωνία στις χριστιανικές θρησκευτικές παραδόσεις», σ. 32-33),

η).τούς στίχους πό τό τραγούδι "Δίψα" (2003) το Νίκου Πορτοκάλογλου ("Δέν εν' Κίρκη, μάγισσα, σο σέξ θεά, Καλυψώ, Ναυσικ μέ το μπαμπά τά λεφτά ...") (ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΟΜΟΦΩΝΩΣ - στόν Φ.Μ. πάρχει στήν ποενότητα «Η προσευχή, η λατρεία, η θεογνωσία και η θεολογία ως επικοινωνία στις χριστιανικές θρησκευτικές παραδόσεις», σ. 32-36) καί

θ).μέσως μετά κολουθε πόσπασμα πό τήν "πί το ρους μιλία" (Ματθ. κεφ. 5 – 7) (ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΟΜΟΦΩΝΩΣ φο εναι σέ λλη νότητα μέ τίτλο «Τρόπος ουσιαστικής επικοινωνίας: αναζητώντας ένα πρότυπο» - στόν Φ.Μ. παρουσιάζεται στίς σελ. 37-38).

Προφανς, μόνο άν ποβαθμισθε βαθειά θεολογική καί νθρωπολογική διάσταση τς "πί το ρους μιλίας" μπορε νά συνδεθε μέ τούς στίχους τν παραπάνω τραγουδιν. Τό κπαιδευτικό λικό δίνει τροφή γιά σκέψη πάνω σέ ννοιες, πως "πικοινωνία", πού χουν, πλήν λλων καί θρησκευτική σημασία, προσπαθώντας μως νά προβληματίσει γι' ατές μέ τά ργαλεα τς ψυχολογίας τς μουσικς κ.λπ. λλά πάντως χι ς κύριο ντικείμενο θεολογικο προβληματισμο.

λο τό παραπάνω λικό δέν συνδέεται μεσα μέ τήν «πί το ρους μιλία», λλά μέ σταδιακό τρόπο μαθητής δηγεται στήν νάπτυξη τς πικοινωνίας μέ τό Θεό, μέσα πό τό πέρασμα πό τή φιλία καί τή λαχτάρα συναναστροφς, στή θρησκεία ς πικοινωνία μέ τό ερό καί, τελικά, σέ να τρόπο οσιαστικς πικοινωνίας, μέσα πό τήν ναζήτηση νός προτύπου σάν ατό τς πί το ρους μιλίας (στους Φ.Μ., σελ. 27-39).

4.1 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ (1ο δίωρο)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Ι. ΣΥΝΟΔΟΥ: Τό κεντρικό ζήτημα τς λευθερίας καί το ατεξουσίου το νθρώπου, στό ποο χει συνεισφέρει τόσες πολλές καί κεφαλαιώδεις προτάσεις ρθόδοξη πατερική καί ν γένει θεολογική γραμματεία  περιορίζεται σέ κπαιδευτικό λικό μέ πατερικά κείμενα μόλις 1 σελίδας καί μπλέκεται μέ σχετα πρός τήν ρθόδοξη πτική, δοκίμια γιά τούς φυλακισμένους, στίχους πό λληνικό παραδοσιακό τραγούδι γιά τήν φυλακή, στίχους γιά τήν "ξοδο" τν βραίων, πό ξένα τραγούδια (spirituals, πως τό "Go Down Moses" το Louis Armstrong κ.λπ.). Εναι σαφές καί δ πο πέφτει τό κέντρο βάρους: βασική θέαση το ζητήματος τς λευθερίας μέ φετηρία τήν κοσμική πτική διαφόρων τεχνν καί πιστημν (πολιτική, κοινωνιολογία κ.λπ.) στήν ποία πλς συνεισφέρει καί συμβάλλει θεολογική προσέγγιση.

πρότασις γινε δεκτή καί τό λικό χει τροποποιηθε, σύμφωνα μέ τίς ποδείξεις τς πιστολς το Μακαριωτάτου πό 28.9.2016, ποία λήφθη 
σοβαρότατα π’ ψιν τν συντακτν τν ΠΣ, ν καί στόν Φ. Μαθητο, στίς σ. 161-163 παρουσιάζονται πλούσια κείμενα πό τήν γία Γραφή, λλά καί πό τήν κκλησιαστική γραμματεία περί της ννοιας τς λευθερίας, το ατεξουσίου κ.λπ.

Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕ 1: ΘΕΟΣ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Ι. ΣΥΝΟΔΟΥ: Ατοαποκάλυψη το Θεο δέν ναφέρεται πουθενά.Στήν παραπάνω στήλη Μέθοδος-Δραστηριότητες του ΠΣ φαίνεται ξεκάθαρα, τι δέν ποτιμται καθόλου ατοαποκάλυψη το Θεο, ν καί στά παρατιθέμενα κείμενα καί στίς Εκόνες πού πάρχουν στόν Φάκελο Μαθητο (σελ. 10-16) παρουσιάζεται ατοαποκάλυψη το Θεο καί, μάλιστα, φαίνεται καί διαφορά μέ λλες θρησκεες.

1.2 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ (2ο δίωρο)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Ι. ΣΥΝΟΔΟΥ: ντιλήψεις γιά τή Δημιουργία καί τήν προέλευση το κόσμου στίς Θρησκεες (στον Χριστιανισμό καί στίς Θρησκεες). Στήν στήλη ξιολόγηση το Προγράμματος Σπουδν παρουσιάζεται ξεκάθαρα ρθόδοξη χριστιανική διδασκαλία, λλά καί στόν Φ. Μαθητού, στίς σελ. 17, 18 και 19 παρουσιάζεται η σχετική βιβλική διήγηση της Γενέσεως καί στις σελ. 21, 22 καί 23 η ορθόδοξη χριστιανική αντίληψη περί της Δημιουργίας μέσα από την εκκλησιαστική γραμματεία.

2.3 ΠΑΡΑΔΟΣΗ (3ο δίωρο)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Ι. ΣΥΝΟΔΟΥ: Ποιά Παράδοση; παράδοση ριοθετεται στή ζωή τς ρθόδοξης κκλησίας στόν Τόπο μας καί πί πλέον ναφέρεται στήν σημασία ατς τς παράδοσης στήν θεολογία καί τήν κκλησιαστική ζωή. Στόν Φ. Μαθητο καί στήν σελ. 60 πάρχει κτενής ναφορά στήν Χριστιανική Παράδοση, τήν Θεία Λατρεία κ.λπ.

3.2 ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ (2ο δίωρο)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Ι. ΣΥΝΟΔΟΥ:

α).Ποιά εναι τά στερεότυπα καί ο προκαταλήψεις; π.χ. ο γυνακες κατώτερες πό τούς νδρες, στερεότυπα φυλς, θρησκεύματος κ.λπ. Σέ λα ατά παρουσιάζεται θεολογική θέση τς ρθόδοξης κκλησίας (Φ.Μ. σελ. 87).

β).Δίνονται στόν μαθητή ς φορμές γιά προβληματισμό γύρω πό τήν ννοια "Στερεότυπα" διάφορες φωτογραφίες, τς μουσουλμάνας μαθήτριας μέ μανδήλα σέ λληνική παρέλαση, πό κατάστημα μουσουλμάνου διοκτήτη μέ ραβική πιγραφή στό κέντρο τς θήνας, φετινή φωτογραφία τς Αγύπτιας θλήτριας καί τς Γερμανίδας θλήτριας πό γνα μπίτς βόλεϊ στούς λυμπιακούς γνες το Ρίο. Εναι νδεικτική καί δ ξαλλαγή το μαθήματος μέ πίκεντρο τήν κοινωνιολογία τς θρησκείας, τήν θνολογία, τήν πολιτική πιστήμη καί χι τόν θεολογικό προβληματισμό πάνω στίς διαθρησκειακές θνολογικές διαφορές.

Τά παραπάνω παραδείγματα χουν καταργηθε πό τόν Φάκελο Μαθητο, κτός πό ατό τς Αγύπτιας θλήτριας, τό ποο, μως, χει μεταφερθε στήν πόμενη νότητα (3.3) πού φορ στήν πολυπολιτισμικότητα (Φ.Μ. σελ. 94).

3.4 ΔΙΑΛΟΓΟΣ (4ο δίωρο)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Ι. ΣΥΝΟΔΟΥ:

Α).Στό πλαίσιο νοηματοδοτήσεως τς ννοιας "Διάλογος" δίδεται μιά γελοιογραφία το Economist γιά τούς θρησκευτικούς πολέμους: να πεδίο μάχης γεμάτο ρείπια καί νεκρούς, νας πιζν ναφέρει "λα ξεκίνησαν μέ μιά διαφωνία ποιανο θεός ταν πιό ερηνικός, καλοσυνάτος καί συγχωρητικός". Πρόκειται γιά ντιθρησκευτικά ρεθίσματα πού ποβάλλουν στόν μαθητή στό πλαίσιο νός μαθήματος θρησκευτικς γωγς, τήν ποδοχή τς δέας τι ο θρησκεες εναι παίτιες γιά τήν βία στόν κόσμο καί τι σχυρή πίστη, δηγε σέ μισαλλοδοξία. Ατή εναι θέση το πίσημου σχολείου στό πλαίσιο το μαθήματος τν Θρησκευτικν; Καί ν πάσ περιπτώσει, μήπως ατό εναι τό ντικείμενο νάλυσης τς κοινωνιολογίας τν θρησκειν το μαθήματος τς γωγς το πολίτη;

πρόταση γινε ποδεκτή καί γελοιογραφία χει φαιρεθε.

Β).Κατά τήν νοηματοδότηση τς ννοιας "Διάλογος", παρατίθεται καί ξιστόρηση το Σχίσματος Δυτικς κκλησίας καί νατολικς κκλησίας το Χριστο. ξιστόρηση ατή στό πλαίσιο τς ννοιας "Διάλογος", βγάζει τό σύνθετο πρόβλημα το Σχίσματος πό τήν νάλυση τς θεολογικς διαφορς τν δύο κκλησιν, καί τό ντιμετωπίζει πλς ς να πρόβλημα λλειψης "Διαλόγου" μέ κοσμικά κριτήρια κοινωνικς καί θικς νάλυσης».
Δέν πάρχει καμία ποτίμηση των θεολογικν διαφορν, οτε ποστηρίζεται τι τό Σχίσμα πρξε συνέπεια λλειψης διαλόγου. Τονίζεται, μως, σημασία το θεολογικο διαλόγου γιά τήν πέρβαση τν θεολογικν διαφορν πού εναι δεδομένο τι πάρχουν (Φ.Μ., σελ. 101-106)

4.3 ΕΚΦΡΑΣΗ (3ο δίωρο)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Ι. ΣΥΝΟΔΟΥ: Πς θά ντιμετωπίσω ς χριστιανός τό σλάμ; Κάνουμε κριτική Θρησκειν πί σοις ροις Θρησκειολογία; παρατήρηση γινε ποδεκτή διότι δέν πάρχει καμία ναφορά στό σλάμ (Φ.Μ., σελ. 129-136). Σημειώνω τι μέ λες τίς παραπάνω λλαγές, συνεφώνησε καί κκλησία τς Κρήτης, ποία συμμετεχε ες τόν διάλογον, διά το κπροσώπου Ατς, Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου ρκαλοχωρίου κ. νδρέου, ποος, μάλιστα, κατά την τελευταα συνάντηση το διαλόγου «τόνισε τι λοι καί διος ς κπρόσωπος τς κκλησίας Κρήτης προσλθαν στόν διάλογο μέ τίς καλύτερες προθέσεις, μέ προτάσεις καί μέ διάθεση καλοπροαίρετη καί ποικοδομητική.

Χαρακτήρισε σημαντική τήν συνεργασία πού ναπτύχθηκε, κατά τήν ποία στήν ρχή πρξε ρκετή θεωρητικολογία, μως στήν πράξη ποκαλύφθηκε, κατά τήν προσωπική του ποψη, ξία το νέου ΠΣ στούς Φακέλους λικο το μαθήματος, πού διος μόνος εδε. Συνέχισε λέγοντας τι, ν καί λθε μέ περίσκεψη, φεύγει πολύ ναπαυμένος καί ασθάνεται τήν νάγκη νά συγχαρε τούς συντάκτες τν νέων ΠΣ γιά τήν ξαιρετική ργασία πού πετέλεσαν καί τούς κάλεσε νά ξιοποιήσουν καί τίς κριτικές πού δέχθηκαν, φο ραιότητα φανερώνεται στήν ποικιλομορφία καί στόν σεβασμό στήν λλη ποψη. Κλείνοντας δέ τόν διάλογο, κ μέρους του, ναφώνησε “Δόξα τ Θε”».

Τώρα πιθυμ καταληκτικά νά σημειώσω μερικές σκέψεις μου˙ Δεχθτε παρακαλ ατές, μέ χριστιανική συγκαταβατικότητα.«Τό Νέο Πρόγραμμα Σπουδν, πό ποψη πιστημονική, δέν μπορε νά ποστηριχθε τι εναι θρησκειολογικό, οτε τι κολουθε τήν λεγόμενη φαινομενολογική προσέγγιση. Μέ τήν Φ.Π. πιδιώκεται νά τονιστε σημασία πού μπορε νά χει τό θρησκευτικό φαινόμενο γενικότερα (καί χι μέ τήν συγκεκριμένη θρησκεία) γιά τόν πολιτισμό καί τόν νθρωπο» (Στογιαννίδης).

Τόν οσιαστικότερο ρόλο γιά τήν πιτυχία τόν χει μπνευσμένος διδάσκων. άν ατό σχύει, τότε τό ποιοδήποτε Πρόγραμμα Σπουδν μπορε εκολα νά ποδομηθε ς πρός τήν φιλοσοφία του. Στό Νέο Πρόγραμμα Σπουδν δύναται νά σχύσει ατό.

διδάσκων θά κάνει στε τό Μάθημα τν Θρησκευτικν νά γίνει να ξαιρετικά σπουδαο μάθημα, πού μπορε νά δώσει παντήσεις πέναντι σέ κρίσιμα παρξιακά ζητήματα, πως θάνατος, ζωή, ετυχία, πόνος, παρξη νυπαρξία το Θεο, κοινωνική δικία, ο πάσης φύσεως νισότητες, διατήρηση καί διάσωση το φυσικο περιβάλλοντος κ.. καί νά καταδείξει τήν τεράστια συμβολή τς θρησκείας στό πνεμα, στήν τέχνη καί στόν πολιτισμό. τσι τό Μάθημα τν Θρησκευτικν καλλιεργε στούς μαθητές μιά κουλτούρα διαλόγου μέ τά ρωτήματα ατά. πεμπτουσία τς προσφορς του βρίσκεται στό τι πραγματεύεται θέματα πού σχετίζονται μέ τό νόημα τς νθρώπινης παρξης.

δοκίμασα βαθειά κπληξη ταν στά ρχεα τς ερς Συνόδου, βρήκαμε τά βιβλία το 2006, μέ τίς παρατηρήσεις τς τότε Συνόδου, ο ποες ποτυπώθηκαν καί σέ πιστολή πρός τήν τότε πουργό Παιδείας καί σς διαβεβαι πώς ασθάνομαι πογοητευμένος πό κείνους πού τολμον καί πιμένουν στήν παναφορά των.

διάλογος μέ τό διαφορετικό δέν μπορε νά πουσιάζει πό τό Μάθημα τν Θρησκευτικν σέ μιά κοινωνία πού βιώνει τόν πλουραλισμό μέσα πό τόν κόσμο τς πληροφορικς. τσι τό Μάθημα τν Θρησκευτικν ν πιδιώκει νά εναι να μάθημα ποχρεωτικό γιά λους, νεξάρτητα πό τίς θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, τότε δέν χει τήν πολυτέλεια νά πραγματεύεται θέματα μόνο μέσα πό τήν ρθόδοξη κκλησία κρίνεται ναγκαία ναφορά σέ σύγχρονα μεγάλα θρησκεύματα, χι μως νά ξιοποιήσει τήν διδασκαλία τους ς ρμηνευτικό πλαίσιο, λλά γιά νά δώσει στόν μαθητή τήν εκαιρία νά ντιληφθε τι τό θρησκευτικό φαινόμενο βιώνεται ποικιλοτρόπως καί τι τό νόημα τς νθρώπινης ζως μπορε νά ρμηνεύεται μέσα πό πολλές διαφορετικές καί ντικρουόμενες πτικές γωνίες.

τσι τό Μάθημα τν Θρησκευτικν καθίσταται μάθημα πού καταφάσκει στόν διάλογο καί στήν ναγνώριση τς θρησκευτικς τερότητας. ξ λλου, σέ μιά κοινωνία τερότητας καλεται νά ζήσει μελλοντικός πολίτης καί σέ μιά κοινωνία τερότητας καλεται νά καλλιεργήσει τή θρησκευτική του συνείδηση. (δ ποκλείονται ο φανατισμοί, φονταμενταλισμοί, μισαλλοδοξίες κ.τ..).

•Τό πρόβλημά μας σήμερα εναι τι χουμε χάσει τή «διανόηση» (Πανεπιστήμια, Λογοτεχνία, Καλλιτεχνικός χρος, κπαίδευση). Χρειαζόμαστε ατούς πού θά διαλεχθον μέ τήν ποχή μας, καί θά ναδείξουν τήν μαρτυρία το Εαγγελίου, καί τότε πολλοί θεοι θά γίνουν νθεοι. ταν μιλμε γιά ναν Θεόν πού προσβάλλεται πό τίς μαρτίες μας σάν τούς θεούς το δωδεκαθέου, τότε ατόν τόν Θεόν σς μολογ δέν τόν θέλω, δέν τόν χω νάγκη.

•Σήμερα φτάσαμε σέ μιά κοινωνία ποία εναι πάρα πολύ διαφορετική. χει ντελς λλη εκόνα. τσι, π.χ. χει φύγει νοματοδοσία πό τό Βάπτισμα, κκλησιαστικός Γάμος χει ν πολλος ντικατασταθε πό τίς ποικίλες συμβιώσεις. γέτες ρνονται νά ρκισθον στό Εαγγέλιο, λεκτρονικός νθρωπος εναι παρών, ο μεταναστεύσεις τρομακτικές, πραγματική μάχη καί ναμέτρηση μέ τήν στορία.

Σς παρακαλ, δ πρέπει νδακρεις νά ναρωτηθομε τίς πταίει;

•Συγχωρέστε μου καί κάτι τελευταο.Νομίζω τι πό τό 1980 καί ντεθεν τό Μάθημα τν Θρησκευτικν τελε πό διαρκή μφισβήτηση. Καί διερωτμαι δύο τινά˙

α).Πς εναι δυνατόν σέ μιά κοινωνία μέ τόσο πλούσια πολιτισμική καί θρησκευτική παράδοση νά προκύπτει κατά καιρούς ντονος προβληματισμός, νστάσεις, ντάσεις, ρωτήματα, μφισβητήσεις κ.λ.π. σχετικά μέ τό Μάθημα τν Θρησκευτικν; πάντηση δέν εναι εκολη. Ψάχνουμε νά βρομε τήν ταυτότητά μας. ρίζουμε, συγκρουόμεθα καί ποτέλεσμα μηδέν.

β).Μήπως τό πρόβλημα εναι τι ς κκλησία καί εραρχία, δ καί τόσες δεκαετίες δέν χουμε θεολογικόν λόγον; θεολογία πουσιάζει π΄ τήν ποιμαντική μας, τά κηρύγματά μας, τήν καθημερινή ζωή τς κκλησίας.

•Δέν πείσαμε κόμη γιά τήν καθολική μορφωτική ξία το μαθήματος. Δέν μφισβητεται μέ λλα λόγια τρόπος διδασκαλίας του, τά μοντέλα διδασκαλίας, τά ν χρήσει γχειρίδια, τό Πρόγραμμα Σπουδν, λλα ζητήματα, λλά δια δυνατότητά του νά κπαιδεύσει τούς μαθητές.

Καί δέν θά μπορέσουμε ποτέ νά ντιμετωπίσουμε ποτελεσματικά τήν παρατεταμένη κρίση, ν δέν ξεκινήσουμε πό τή διαπίστωση τι λληνική κοινωνία, στή συντριπτική της πλειοψηφία. δέν δέχεται τήν πνευματική ξία το μαθήματος, δηλαδή τό λόγο παρξης το μαθήματος στά Προγράμματα Σπουδν το Σχολείου, καί δέν τούς νδιαφέρουν διόλου τεχνικά ζητήματα καί πί πλέον, κρίση ατή ντανακλ μιά βαθύτερη κρίση πού φορ τή θέση καί τό ρόλο τς ρθόδοξης κκλησίας μέσα στήν λληνική κοινωνία.

•Τό λο θέμα μέ τό ΜτΘ, τό ποον μς ταλάνισε τόσα χρόνια, γιατί δέν εναι σημερινό, πρέπει νά μς προβληματίσει. ναδείχθηκε σέ να «μβληματικό» πρόβλημα πού ναδεικνύει πολλές πό τίς παθογένειές μας καί σκεπτικισμό γύρω πό τίς στρατηγικές μας.

Θά συνεχίσουμε μέ να μοντέλο διοικήσεως το 1969 καί μέ Κανονισμούς ργασιν τν δύο Σωμάτων (Δ.Ι.Σ. & Ι.Σ.Ι. ) το 1977; Νομίζω τέτοια θέματα δοκιμάζουν τίς ντοχές μας, τήν νότητά μας, καί δέν εναι δυνατόν νά διαπραγματευόμεθα 80 νθρωποι -στω γιοι- σέ κοινή συνεδρίαση, χωρίς νά γνωρίζουμε σέ βάθος τό πιστημονικό καί στορικό το θέματος, καί νά γινόμαστε ργανα μάδων καί συντεχνιακν συμφερόντων (κολουθε κκλησιαστική κπαίδευση καί βλέπετε, γράφουν, σκέπτονται ο κπαιδευτικοί πού διακονον κε, σάν νά εναι δική τους πόθεση καί γνοον παντελς τήν κκλησία).

Χρειάζεται σέ κάθε θέμα μιά συγκεκριμένη πιστημονική πιτροπή, μέ τούς κορυφαίους κ τν εδημόνων κάστοτε, χριστιανούς πιστήμονες.δ φαίνεται καθαρά πιά, τι ο Συνοδικές πιτροπές, πως συγκροτονται καί λειτουργον, εναι πλέον ξεπερασμένες.

σαύτως πρέπει μέ συντριβή νά μολογήσωμεν τι κόμη καί τό «Κατηχητικό» τς νορίας τό πωθον τά παιδιά, διότι διαιωνίζει πολλές φορές δεολογήματα νεκρά προτεσταντικς θικολογίας καί τς ρθολογικς «πολογητικς». πως πίσης τι καί τό Μάθημα τν Θρησκευτικν στά σχολεα μας, χρόνια τώρα εναι μιά βαθμολογούμενη «πληροφόρηση» σχετη μέ τή δίψα το νθρώπου γιά ψηλαφητή λήθεια καί ψηλαφητή χαρά ζως.

•Καί μή ξεχνομε τι σχεδόν κανείς δέν γίνεται χριστιανός μέσα στήν αθουσα διδασκαλίας. χριστιανική ζωή γεννιέται λλο καί λλις. γενέθλιος τόπος εναι κατεξοχήν τό πατρικό σπίτι καί τρόπος γέννησής της δέν εναι βέβαια διδασκαλία, λλά προσχώρηση ξ παλν νύχων, σέ ναν τρόπο σέ μιά στάση ζως.

Βλέπει τό μικρό παιδί τούς νθρώπους το σπιτιο του, πατέρα, μάνα γιαγιά, παππο νά κάνουν τό σταυρό τους πρίν φνε, νά νηστεύουν, νά νάβουν τό καντήλι καί κυρίως τούς βλέπουν νά κκλησιάζονται διότι τελικά δρόμος πρός τήν κκλησία περν μέσα πό τήν δια τήν κκλησία, προχωρε σ΄ ατόν τόν κόσμον διά τς μιμήσεως καί πάντως πίστη ατή δέν πρόκειται νά γεννηθε μέσα πό τά σχολικά γχειρίδια.

Μακαριώτατε,

γιοι δελφοί,

Νομίζω τι σκέπτεσθε σέ ποιά δεινή θέση ερισκόμεθα, καί τι ξάπαντος δέν πταίουν μόνον ο λλοι, καί σως καθόλου ο λλοι.

χομεν χρείαν δουλεις πολλς καί μετανοίας καθημερινς.

Νά τελειώσω μως μέ τό ξς˙Μιά καί νηστεύουμε γιά νά ορτάσουμε τούς γίους ποστόλους, μάλιστα τούς κορυφαίους Πέτρον καί Παλον, ς θυμηθομε τό συμβάν ν Κορίνθ: «ντιτασσομένων δ ατν (τν ουδαίων) κα βλασφημούντων κτιναξάμενος τ μάτια επε πρς ατούς· Τ αμα μν π τν κεφαλν μν· καθαρς γώ· π το νν ες τ θνη πορεύσομαι. κα μεταβς κεθεν λθεν ες οκίαν τινς νόματι ούστου, σεβομένου τν Θεόν, ο οκία ν συνομοροσα τ συναγωγ. Κρίσπος δ ρχισυνάγωγος πίστευσε τ Κυρί σν λ τ οκ ατο, κα πολλο τν Κορινθίων κούοντες πίστευον κα βαπτίζοντο. Επε δ Κύριος δι' ράματος ν νυκτ τ Παύλ· Μ φοβο, λλ λάλει κα μ σιωπήσς, διότι γώ εμι μετ σο, κα οδες πιθήσεταί σοι το κακσαί σε, διότι λαός στί μοι πολς ν τ πόλει ταύτ» (Πραξ. 18,6-10). Γιατί χι καί σήμερα;

Γιά νά πε π. Παλος κατόπιν πρός φεσίους (1,19-21): «...κα τί τ περβάλλον μέγεθος τς δυνάμεως ατο ες μς τος πιστεύοντας κατ τν νέργειαν το κράτους τς σχύος ατο». Πρόκειται γιά μία νέργεια πού δη χει διαχυθε καί δρ στήν παγκόσμια στορία. Διότι ναστάς Χριστός εναι πλέον «περάνω πάσης ρχς κα ξουσίας κα δυνάμεως κα κυριότητος κα παντς νόματος νομαζομένου ο μόνον ν τ αἰῶνι τούτ, λλ κα ν τ μέλλοντι·Στηριγμένος κράδαντα σ' ατή τήν λήθεια βρίσκεται πυρήνας τς λπίδος μας.

χριστιανική λπίδα ποκαλύπτει συνεχς δυνατότητες πρόσιτες στήν πλή λογική καί μπειρία. Μέσα στά διέξοδα, τίς δοκιμασίες καί τίς θλίψεις, ο πιστοί χι μόνο τολμομε νά λπίζουμε, «λλά καυχώμεθα π΄ λπίδι τς δόξης το Θεο. Ο μόνον δέ, λλά καί καυχώμεθα ν τας θλίψεσιν, εδότες τι θλίψις πομονήν κατεργάζεται, δέ πομονή δοκιμήν, δέ δοκιμή λπίδα, δέ λπίς ο καταισχύνει {Ρωμ 5, 3-5}» (ναστασίου, γρήγορση, σ. 191).Εχαριστομε τήν σεπτήν εραρχίαν διά τήν μπιστοσύνην Της πρός τά μέλη τς πιτροπς, ρχιερες καί λαϊκούς καί διά τήν τιμητικήν, αλλά και εθυνοφόρον, νάθεσιν το διεξαχθέντος διαλόγου.

Τοτο ποτελε πιά να κεκτημένο διά τήν κκλησίαν μας. λη στρατηγική μας ταν χι σύγκρουσις, λλά κατάθεσις τς μαρτυρίας μας καί το ποιμαντικο πόνου μας πρός φελος τς νεολαίας τς Πατρίδος μας. Μία προσπάθεια νά πείσουμε, χοντες π' ψιν τό Παύλειον· «ν σοφί περιπατετε πρς τος ξω... λόγος μν πάντοτε ν χάριτι, λατι ρτυμένος, εδέναι πς δε μς ν κάστ ποκρίνεσθαι» (Κολ. 4,5-6).

Χρειάζεται δέ προσοχή, στε νά μήν παρασυρόμεθα πό δημοσιογραφικά κείμενα, ντυπα καί λεκτρονικά, ποκινούμενα πό μφιβόλου ποιότητος λατήρια, συντεχνιακν καί κομματικν συμφερόντων, στερουμένων πιστημονικς πάρκειας. ς μή λησμονομε τήν δυνατότητα πού μς παρέχεται, πλέον, στε νά παρέμβουμε ες τήν διαμόρφωσιν τν τελικν βιβλίων διά τούς μαθητάς.

Τέλος, θέλω νά κάνω τιμητική καί εγνώμονα ναφοράν ες τούς δύο γαπητούς μου δελφούς ρχιερες, Μεσογαίας κ. Νικόλαον καί Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομον, διά τήν καθοριστική συμβολήν των.

Καθώς καί ες τούς εδήμονες - συμβούλους τς πιτροπς μας κατά τήν διεξαγωγήν το Διαλόγου˙ π. Βασίλειον Καλλιακμάνην - Καθηγητήν το Τμήματος Θεολογίας το ΑΠΘ, κ. Κωνσταντνον Κορναράκην -ναπληρωτήν Καθηγητήν το Τμήματος Θεολογίας ΕΚΠΑ, κ. θανάσιον Στογιαννίδην -πίκουρον Καθηγητήν το Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ, κ. Στυλιανόν Τσιπούρα - Σχολικόν Σύμβουλον Α΄ κπαιδευτικς Περιφερείας Θεσσαλονίκης καί κ. Κωνσταντίνον Πρέντον - Διδάσκαλον Δημοτικής κπαιδεύσεως καί Δρ Θεολογίας.

Καί παρακαλ νά κφρασθε ατή εχαριστία γγράφως πό τς Δ.Ι.Σ., πως νά πογραμμίσω καί τήν λοπρόθυμον ποστήριξιν ες τό ργον τς πιτροπς το Γραμματέως ατς π. Φιλοθέου Θεοχάρη.

Σς εχαριστ.
δρας, Σπετσν καί Αγίνης φραίμ

Τομέας Ενημέρωσης: Voiotosp.blogspot.gr






Δημοσίευση σχολίου